Hoe kun je actief burgerschapsonderwijs uitvoeren vanuit een pedagogische visie? Met het nieuwe werkboek en de nieuwe speelkaarten van Krachtenspel kun je dat proces doelgericht vormgeven, praktisch oefenen met collega’s en jonge mensen en dat proces evalueren en monitoren. Het doel is: Samen verkennen van de krachten (invloeden, dynamieken in groepen) en sociaal en pedagogisch sterker worden. De nadruk ligt op het oefenen van vaardigheden en houdingen met de kaarten voor pedagogische begeleiders (zoals leerkrachten) en jongere deelnemers (zoals leerlingen en studenten). De vraag is in deze nieuwsbrief: Hoe kun je dit leerproces doelgericht en spelenderwijs aanpakken? Wat doe je wel en niet?
Doe je mee met de pilot?
Wil je dit verkennen en gratis de eerste druk van het nieuwe werkboek ontvangen? Pak dan deze kans: De eerste tien scholen die zich vrijblijvend aanmelden voor 3 april ontvangen een gratis werkboek. Tot de zomer kun je je met het werkboek oriënteren op wat het werkboek voor de school kan betekenen. Wil je vervolgens met een collega deelnemen aan de pilot? Meld je dan aan voor 2 juni. Deelnemers aan de pilot gaan na de zomer een of twee uur per week met de speelkaarten en het werkboek oefenen met collega’s en jonge mensen (10+ en 15+). Elke maand ligt de nadruk op een bepaalde kracht/houding. Al doende leer je van elkaar! Deze speelse en lichte pilot duurt 2 maanden. Je kunt doorgaan als het goed bevalt en dan veel aantoonbare resultaten bereiken. Om wat voor stappen gaan het? Wat zijn do’s en don’ts? Wat levert deelname aan de pilot op? In deze nieuwsbrief een toelichting.
Wat staat er in het werkboek?
In het fysieke werkboek van Krachtenspel vind je een stappenplan met de doelen, oefeningen, tips en suggesties voor begeleiders; afbeeldingen van de houdingen/krachten op voorbeeldkaarten voor alle leeftijden. Op elke kaart staan drie keuzeopdrachten en er zijn vier werkwijzen: eigen verhaal, oefeningen, spelsituaties en aanpak van ervaren problemen. Het voorwoord is geschreven door Jan Bransen, academisch leider Radboud Teaching and Learning Centre. Hoe kun je meedoen?
Voor 3 april: De eerste tien (school)organisaties die zich vrijblijvend aanmelden via info@krachtenspel.nl voor het werkboek en oriëntatie op de pilot krijgen het werkboek ter waarde van €29 gratis. Wel een vrijblijvend en kosteloos account aanmaken.
Voor 2 juni inschrijven voor de pilot: Deelnemers aan de pilot kunnen zich inschrijven door eerst een Krachtenspel account aan te maken (zie onderaan het menu op de website) en vervolgens zich per mail aan te melden via info@krachtenspel.nl. De kosten voor deelname aan de pilot bedragen €39 per school. Dan krijg je het materiaal voor de pilot: drie exemplaren van het werkboek, een procesformat met een overzicht van al het materiaal op de website (matrix). En de allereerste versie van de 36 Krachtenspel-speelkaarten met de 96 keuzeopdrachten. Voorwaarde om mee te doen met de pilot: circa 2 uur per week aan de slag met een collega met het werkboek, evalueren en korte feedback geven. En een bijdrage van €39.
Wat is Krachtenspel.nl?
Krachtenspel is een “spel” (online en met fysiek werkmateriaal) waarbij jonge mensen en pedagogische begeleiders samen actief onderzoeken wat hun sociale kracht is, welke valkuilen ze tegenkomen als je overdrijft (of niet genoeg oefent 😉) en hoe je grenzen stelt in praktijksituaties. Geschikt voor groepen en organisaties. Jong en oud. Je kunt Krachtenspel gebruiken als losse oefening, voor een lessenserie en als leergang met 10 beleidsstappen voor begeleiders en deelnemers. Het werkmateriaal geeft via diverse werkwijzen inzicht in houdingen, krachten en grenzen van personen en groepen bij sociale problemen zoals agressie (conflicten, vijanddenken), werkstress, manipulatie, verslaving, nepnieuws (vooroordelen), overheersing (intimidatie, machtsmisbruik) en verwarring. Krachtenspel geeft een impuls aan het actief oefenen van constructieve houdingen en het leren hanteren van krachten, invloeden en dynamieken in jezelf, in groepen en de samenleving. De doelen en keuzeopdrachten zijn in lijn met het wettelijk kader voor burgerschapsonderwijs en de (concept)kerndoelen.
Om wat voor krachten/houdingen gaat het?
Een houding gaat om de manier waarop je kijkt, zit, loopt of uitrust. De manier waarop je naar jezelf en anderen kijkt. De manier waarop je naar andere groepen en de buitenwereld kijkt. Je kan en mag van houding veranderen. Graag, als het nodig is! 😊 Een houding is afhankelijk van het moment, de toon, lichaamstaal en de groepsgeest en cultuur. Op de website, op de speelkaarten en in het werkboek staan afbeeldingen en kenmerken van de krachten (invloeden, dynamieken) en houdingen op speelkaarten. Om het heel toegankelijk te maken. En om doelbewust te kunnen oefenen met houdingen!
Wat zijn de kernmerken? De houdingen van Krachtenspel.nl zijn actief en concreet. Ze geven een typische houding weer, bijvoorbeeld die van de Strijder of Wijs mens. De houdingen en krachten spelen een grote rol in groepsdynamiek (groepsgeest) en cultuur. Op school, de omgeving en in de wereld. De invloed van de krachten en houdingen kan positief zijn, maar kan ook doorschieten. Ze zijn essentieel om te oefenen voor jong en oud want ze kunnen een sociaal probleem met zich meebrengen (als je die kracht overdrijft of niet goed hanteert, zeker in groepen of wereldwijd). De krachten en houdingen hebben ook de nodige diepgang. Je werkt met gedrag, houding, beelden, overtuigingen en verwachtingen zonder te oordelen.
Oriëntatie
Denk je erover dit leerproces met een of meer collega’s voor de zomer verkennen of dit te proberen? Lees dan verder. Als je de website al een beetje kent, kun je direct het werkboek aanvragen of je inschrijven. Nog niet bekend met de website? Dan kun je de volgende stappen nemen ter oriëntatie:
- Ga naar krachtenspel.nl en klik op Start Krachtenspel en kies een kracht om voorbeelden te zien van digitale kaarten met de houdingen/krachten. Op de achterkant van de digitale kaarten (klik op: draai de kaart om) staan introductieopdrachten. Deze kaarten bevatten de bouwstenen om de nodige competenties te oefenen.
- Onder de achterkant van elke kaart vind je knop om de kracht te verkennen. Kies een kracht en maak bij die kracht een keuze uit het werkmateriaal (10+, 12+ en 15+) waarmee je met een groep zou willen oefenen.
- Maak een account aan op de website (gratis, zie onderaan het menu). Dan krijg je al het werkmateriaal in de downloads te zien en kun je dat gratis downloaden voor educatief gebruik. En kun je je ook opgeven voor de pilot via info@krachtenspel.nl.
- Voor scholen en maatschappelijke organisaties (zoals jeugdhulpverlening): Geef voor 3 april aan via info@krachtenspel.nl of je belangstelling hebt voor de pilot en (gratis) werkboek. Scholen die niet meedoen met de pilot en wel het werkboek willen, kunnen een account aanmaken en na 2 juni €29 overmaken via de Donorbox van Krachtenspel (of een veelvoud daarvan), dit kan hier: https://www.krachtenspel.nl/nu-doneren/
- Geef voor 2 juni aan via info@krachtenspel.nl aan of je meedoet na de zomer met de pilot Krachtenspel gedurende 2 maanden. Dan krijg je vrijblijvend meer informatie en voor de zomer – na inschrijven en de bijdrage van €39 – al het materiaal.
- Scholen die ingeschreven zijn via het inschrijfformulier voor organisaties Vrienden van Krachtenspel, krijgen uiteraard ook dit materiaal ook toegestuurd. Het aantal exemplaren is afhankelijk van de bijdrage. Het inschrijfformulier wordt aangepast.
Pilot, praktische oefening in stappen
Stap 1 september/ oktober: Toon Leiderschap en focus op houding en kracht: Leiden betekent visie en daadkracht tonen voor mensen waar het om gaat. Wat is je kompas?
DO: Bespreek (met hulp van het werkboek) met collega’s hoe je meer verantwoordelijkheid kunt nemen in de ervaren sociale problemen in het omgangs- en leerklimaat; hoe je samen spelenderwijs gedrag, houdingen, grenzen en groepsdynamische krachten kunt verkennen en om wat voor doelen en competenties het gaat. Bespreek hoe je in stappen samen kunt werken aan het sociaal-pedagogische klimaat en actief burgerschapsonderwijs. Dat kan door elke maand eerst een uur samen te oefenen met een kracht/houding en daarna met andere deelnemers (zoals leerlingen, studenten). Verwijs naar de houding van de Strijder (zie stap 2) als voorbeeld. Laat zien met de introductieoefeningen op de website Start Krachtenspel (of in het werkboek) hoe je op actieve en speelse wijze kunt werken. Kom ook fysiek in beweging.
Oefen in de pilot met minimaal met twee begeleiders (zoals leerkrachten). Eerst zelf, daarna met jonge deelnemers. Evalueer in de pilot na elke oefening met alle spelers (zie het werkboek en vul aan) en na elke stap. Wat is het resultaat? Hoe heb je dat samen bereikt?
Don’t: Zet jezelf niet buitenspel in dit proces. Wat heeft voor jou prioriteit? Maak van de Strijder (en andere houdingen) in het krachtenspel niet een sociale rol waarin je moet voldoen aan verwachtingen. Let op dat je de grenzen met open mind blijft verkennen.
Stap 2 start in oktober/ november: Focus op grenzen en de Strijder: Begeleiden betekent ook je eigen houdingen/krachten en grenzen beter leert hanteren. Bespreek vooraf kort met collega’s om wat voor speelveld het gaat. Zie de stappen in het werkboek en vul aan.
De speelruimte gaat verder dan de fysieke ruimte en kloktijd. Ga je in groepjes werken, heb je ruimte om te bewegen? Twee lessen aan elkaar? Deze speelruimte is allereerst de relatie met elkaar. Bespreek hoe je in stappen leert van elkaars houdingen en grenzen. Dat je dat steeds doet vanuit een andere houding/kracht. Bespreek hoe je de spelers stimuleert en in elke stap de spelers zelf laat bepalen (binnen de regels van de school) wat zij effectief en constructief vinden zonder dat zij zich moeten aanpassen aan een norm of aan anderen.
DO: Oefen met de houding van De Strijder: Gebruik de (keuze)opdrachten op de website of uit het werkboek: Je leert als Strijder boosheid en irritatie en grenzen beter hanteren. Opbrengst: Meer zorgvuldig aangeven van grenzen. Minder spanning. Betere sfeer.
Stimuleer bij de spelers de houding van de Strijder. Ook in de groepsdynamiek. Moedig spelers aan om zich krachtig op te stellen (zonder aan te vallen) via oefeningen, tactieken, spelsituaties en andere opdrachten. Durf samen te experimenteren. Wanneer wordt de strijder een Vechtjas of Aanvaller? Hoe hanteren jullie de grens in dit spel?
Evalueer in de pilot na elke oefening (zie het stappenplan) Met alle spelers kun je de competenties van de strijder evalueren naar aanleiding van de concrete (les)doelen. Bijvoorbeeld: Kunnen we door deze oefening onze grens meer constructief aangeven? Vul na de eerste paar stappen van de pilot het feedbackformulier in (paar A4tje’s) Stuur dit met de evaluatiegegevens op en beslis of en hoe je doorgaat met stap 3.
Don’t: Bekijk een houding niet als een vaststaande kwaliteit of eigenschap die kenmerkend is voor een persoon. Stel als begeleider geen eisen ten aanzien van de houding, geen moreel oordeel, stuur niet een richting op als het om een houding gaat. Het gaat niet om punten of om scoren. Draag je bij aan polariseren, aan wij-zij denken of draag je bij aan samenwerken?
Stap 3 start in november/ december Focus op de Harde Werker: Verhelder sociaal lastige situaties door het benoemen van grenzen, emoties en energie, dan kun je ook fijner samenwerken en ga je beter presteren. Met hulp van een trainer of intern begeleider die kan coachen krijg je ook als begeleider door de oefeningen meer invloed op de macht der gewoonte, op valkuilen, op defensieve en belemmerende patronen in je werk, je leven en de cultuur. Dat geldt voor alle spelers. We blijven in dit proces allemaal leerlingen en studenten.
DO: Oefen met de houding van de Harde Werker. Gebruik de opdrachten op de website of de speelkaarten. Je leert als harde Werker in balans te blijven en je energie te bewaken. Opbrengst: Grenzen bewaken. Minder energieverlies.
Stimuleer een constructieve houding en oefen doelgericht met de houdingen en krachten via de diverse werkwijzen. Wanneer wordt de Harde werker een Stresskip? Hoe kun je dat voorkomen en aanpakken? Laat de spelers zelf aangeven waar op dat moment in de oefening voor hen de grens ligt. Kijk samen naar de wijze waarop je via diverse werkwijzen meer constructief omgaat met deze kracht in jezelf en de groep.
Evalueer in de pilot met alle spelers de competenties van de Harde werker. Doe dit naar aanleiding van de concrete (les)doelen en vul aan. Bijvoorbeeld: Kunnen we tijdens het werk onze tijd beter indelen? Nemen we op tijd pauze? Komen we op tijd in beweging?
Don’t: Vergeet deelnemers niet te ontrollen als ze een rol hebben gespeeld! Of een bepaalde rol hadden in een oefening. Bijvoorbeeld in een spelsituatie waarin ze een Opjager waren. Je hoeft in dit krachtenspel niet te voldoen aan eisen of verwachtingen van anderen. Het gaat om het samen verkennen van constructieve houdingen en grenzen als het teveel wordt. Je hoeft het niet eens te worden en je mag fouten maken. Bijvoorbeeld: te lang doorwerken😉.
Volgende stappen (als je doorgaat)
Bij elke volgende stap komt steeds meer verbinding, verantwoordelijkheid, creativiteit en samenwerken (de basisdoelen van Krachtenspel) tot stand bij alle spelers. Samen met een bepaalde kracht/houding. Het leerproces kan zich via 10 stappen uitbreiden naar meer groepen en de omgeving en andere vakken als de school daarvoor kiest. Het gaat in de uitvoering van de activiteiten om concrete sociale vaardigheden en competenties sociaal emotioneel leren en actief burgerschap zoals: het oefenen en stimuleren van vaardigheden, houdingen en competenties zoals besef van jezelf en de ander, kiezen of je je aanpast of niet, zelfmanagement, omgaan met conflicten, keuzes maken, grenzen stellen, kennen en kunnen aangeven van waarneembaar gedrag en houdingen, meningen, argumenten, belangen, grenzen, rechten, plichten en verschillen. En ook verwachtingen! Eerst dichtbij huis (10+) dan verder weg (15+). Scholen maken zelf keuzes uit de krachten en opdrachten.
DO: Laat de spelers tijdens de oefeningen zelf beoordelen samen of ze een constructieve houding hebben. Ze mogen van mening verschillen. Ze leren in dit proces elkaar steeds beter waarnemen en feedback geven. Het gaat er om wat jullie samen constructief vinden in die situatie. Waar jij als speler of de groep voor gaat op dat moment. In die groep en situatie.
Evalueren en monitoren: Krachtenspel kent 10 stappen, die in een schooljaar uitgevoerd kunnen worden. Je kunt kiezen uit de krachten en ook minder stappen nemen. Als je de stappen doorwerkt en de opbrengst van dit proces wilt monitoren, kun je tijdens de stappen gebruik maken van PDCA en de 360 graden pedagogische scan (beschikbaar na inschrijven).
Don’t: Leg niet de lat zo hoog mogelijk maar richt je op de kern. Als het om sociale competenties en houdingen gaat, moet er geen lat zijn dan de eigen leervraag en uitdaging. In dit krachtenspel gaat het niet om cijfers, niet om punten, niet om sturing maar om stimuleren en begrenzen waar nodig.
Informatie over Krachtenspel.nl en disclaimer
N.B. De kerngroep en de adviseurs van Krachtenspel.nl dragen als professionals en vrijwilligers bij aan dit pedagogische en sociale doel. Het kan zijn dat het soms wat anders loopt dat verwacht. Al het werkmateriaal is uitsluitend bestemd voor educatief of informatief gebruik. Voorwaarde: Vermeld de bron, laat het materiaal heel (zie gebruiksvoorwaarden). Graag feedback zodat wij blijven leren van elkaar! Wij zijn op zoek naar een educatieve uitgever en meer organisaties om mee samen te werken. Info@krachtenspel.nl