Auteur: Krachtenspel

15. Krachtenspel is een eyeopener! Voor persoonsvo...

1. Inleiding: De kracht van ervaren

Als jouw gebied wordt aangevallen of als je je bedreigd voelt, waar kies je dan voor? Voor de kracht van een Strijder, een Wijs mens of een Leider? Durf je je krachten op dat moment te tonen, of blijf je erover praten?

Met Krachtenspel verkennen begeleiders en jongeren de krachten die onder ons gedrag spelen. Ze leren concreet om te gaan met prestatiedruk, conflicten, manipulatie, stress, groepsdruk en machtsmisbruik in de klas, op school en in de maatschappij. Je weet wat je wilt en kunt doen als je de krachten kent die spelen.

Het gaat in deze aanpak om concrete oefeningen vanuit heldere doelen. Hiermee herken je patronen zodra het spannend wordt. Deze nieuwsbrief is een gids voor pedagogische begeleiders die samen praktisch willen bouwen aan persoonsvorming, leerkracht, sociale veiligheid en actief burgerschap. Dat is nodig in een tijd met veel mentale problemen.

Krachtenspel opent een wereld die aanspreekt door herkenbare (arche)typische houdingen. Spelers worden voortdurend uitgenodigd zichzelf te laten zien, grenzen aan te geven en te experimenteren binnen een veilig kader. De beelden en opdrachten maken gedrag, houding, groepsdynamiek en grenzen bewust. Dat kan zonder morele of vage praatjes. Want vaak merken we niet eens wanneer de Strijder in ons een Aanvaller wordt, Wijsmens gaat manipuleren of de Leider verandert in een Overheerser. Spelers leren dit tijdig en met humor waarnemen en hanteren!

Het Werkboek voor begeleiders draagt niet voor niets de titel: Verken samen je krachten en grenzen… en dynamieken in groepen. Samen met de website, de 36 fysieke speelkaarten en het procesformat vormt dit een grondig getest, pedagogisch fundament. Maar hoe geef je dit proces in de praktijk vorm na de zomer? Waar begin je als je je eigen route kunt kiezen?

2. Ontwikkeling en nieuwe inzichten: Start nu met de fysieke kaarten!

De 36 speelkaarten van Krachtenspel zijn gedrukt! De sets met kaarten geven direct overzicht. Begeleiders en deelnemers ontwikkelen met plezier hun eigen krachten en valkuilen en werken samen aan heldere doelen die passen bij de kerndoelen van burgerschapsvorming. De kaarten vormen de ideale fysieke basis om met het online werkmateriaal op Krachtenspel.nl aan de slag te gaan en actief burgerschap vorm te geven in de praktijk.

2.1 Visie van de maand: Verken zelf de krachten vooraf
Begeleiders willen vaak direct met de kaarten aan de slag met jongeren. Het spreekt tot de verbeelding. Maar wie zich vooraf in de aard van de krachten verdiept, en samen met collega’s zelf de oefeningen doet, kijkt met meer nieuwsgierigheid en openheid naar de groep. Dan zie je ook je eigen krachten en patronen. Omdat maatschappelijke problemen en groepsdynamica gekoppeld zijn aan vaste symbolen en kleuren op de website en de kaarten, hoef je als begeleider niet te psychologiseren of te oordelen. Je bepaalt zelf de doelen en de aanvliegroute die bij jullie competenties en visie passen. Krachtenspel is flexibel en biedt de samenhang die nodig is.

Reflectievraag: Welke krachten herken jij momenteel in grote wereldconflicten? Wanneer kantelt een Leider naar een Overheerser?

Door stap voor stap te experimenteren en te leren van ervaringen, integreer je deze moeiteloos in je dagelijkse aanpak. Hoe gaat dat in zijn werk? Lees hier een impressie van Tjitske Veenstra, een inleiding op de wijze van werken met de Krachtenspel- kaarten en het Werkboek.

2.2 Professionals aan het woord
De eerste feedbackronde leverde enthousiaste reacties op uit het onderwijsveld:

  • “Kennis rond de basiswaarden van de democratische rechtstaat komt heel duidelijk naar voren.”
  • “Ik kan er snel mee uit de voeten en de leerlingen vinden het spelelement erg leuk.”
  • “Het is een aanrader om dit met een groepje docenten ‘body’ te geven. Zo houd je elkaar warm en vul je elkaar aan.”
  • “Dit is een concreet en bruikbaar antwoord op de vraag om mentale en maatschappelijke verandering.”

Samenvatting
“Krachtenspel is veel meer dan een methode om aan de eisen van de inspectie te voldoen. Het is een doordacht instrument voor pedagogische kwaliteit en een professionele cultuur” (Gerard Dekkers, schoolleiders en ambassadeur Krachtenspel). Kerndoelen rond Persoonsvorming, Sociaal-Emotioneel Leren (SEL) en Burgerschap (BUS) worden via een vernieuwende opzet helder uitgewerkt en verankerd. Zie hier een overzicht van de doelen van Krachtenspel.

3. Krachtenspel in de praktijk: Hoe begin je?

3.1 Actief kennismaken met collega’s (Team of Studiedag)

Wil je met je team ervaren wat Krachtenspel doet? Met één set speelkaarten en het werkboek kun je tijdens een studiedag, workshop of pilotproject direct actief kennismaken. Mieke Bergman en Narda Tiebosch ontwikkelden hiervoor een handige interactieve werkvorm die je terug vind in deze lesbrief.

Praktijkvoorbeelden:

  1. Aeres Hogeschool Wageningen: Aankomende vmbo-docenten oefenden succesvol met de introductie van het spel. Bekijk hier het verslag Narda Tiebosch op LinkedIn.
  2. Intervisie: Professionals veranderden hun fysieke standpunt via de stelling: “Alleen actie leidt tot oplossingen” (Zelensky). De werkvorm leidde tot diepe inzichten over de kracht van reflectie en je inleven in het standpunt van een ander. “Nadenken is ook actie” zei een deelnemer.

3.2 In de klas of groep kennismaken (Stappenplan)

Hoe start je na de zomer concreet in de klas? Gebruik de fysieke speelkaarten of de website en volg deze stappen:

  1. Visualiseer de houdingen: Schrijf de krachten (Strijder, Harde Werker, Wijsmens, etc.) vooraf op het bord.
  2. Beamer-check: Zorg dat het browserscherm volledig openstaat en test vooraf het geluid van de video’s.
  3. Kies de start: Bepaal in welke kracht de groep zich herkent. Ga direct naar de pagina Start Krachtenspel of pak de fysieke kaarten.
  4. Startopdracht: Klik op Startkaart 1, 2 of 3 en draai de kaart om voor de opdracht. Tip: Doe eerst de online Test op Startkaart 4: Wat doe jij als je in een groep bent en je aangevallen voelt?
  5. Houd vaart: Verken kort de pictogrammen (zoals het zwaard bij de Strijder) en ga snel over tot de uitvoering van één of twee opdrachten.
  6. Kies je werkwijze: De methode kent vier varianten: Eigen verhaal/beeld, Oefeningen, Spelsituaties of Aanpak. Kies bijvoorbeeld Spelsituaties via Start Krachtenspel (of het menu). De energie gaat direct stromen!
  7. Doseer: Beperk je in het begin tot slechts een paar krachten of werkwijzen.

Praktijkvoorbeelden in de klas:

  • Jhan Carlos Valencia (gedragsspecialist en leraar LO) laat in zijn LinkedIn-bijdrage over Krachtenspel zien hoe hij beweging combineert voor de totale ontwikkeling van brugklassers.
  • Voorbeeld Lesbrief 1: “Als jouw gebied wordt aangevallen, waar kies je dan voor?” Bekijk de online lesbrief.

 

4. Handvaten voor de actuele lespraktijk

De opdrachten op de 36 fysieke kaarten zijn geschikt voor jongeren (10+) én volwassenen. Waar de kaarten compacte opdrachten bevatten, biedt het Werkboek voor begeleiders de volledige didactische aanwijzingen, diepgang, suggesties en reflectievragen en keuzemogelijkheden. Op de website en het procesformat vind je lesmateriaal met de indeling in leeftijdsgroepen (10+ basis, 12+ vervolgmateriaal, 15+ en begeleiders).

Omdat je met Krachtenspel feilloos kunt inspelen op de actualiteit en groepsdynamiek, is het de tool om actuele maatschappelijke thema’s bespreekbaar te maken en gericht te oefenen met gedrag en houding in de eigen (school)cultuur. Je legt het accent op een bepaald thema in relatie tot een bepaalde houding.

  1. Media & Beïnvloeding: Speel in op de actualiteit rondom manipulatie. Bij de kracht „Wijsgeest” op oefenen spelers de houding van het Wijs mens. Zo leren ze objectief waar te nemen en weerstand te bieden aan manipulatieve technieken.
  2. Groepsdruk: Wil je optreden tegen ongezond gedrag en verslavingsgevoeligheid onder jongeren? Bij de kracht „Genietgeest” op oefenen spelers de houding van de Sfeermaker, waarbij ze leren om gezonde grenzen te stellen, bewuste keuzes te maken en stevig te staan bij groepsdruk.
  3. Nepnieuws & Media: Laat jongeren ontdekken wanneer informatie, communicatie omslaat in misleiding. Werk hiervoor met het thema Nepnieuws bij de kracht „Praatgeest” via oefenen spelers de houding van de Goede Spreker. Ze ervaren hoe taal krachtig ingezet kan worden en hoe ze kritisch kunnen luisteren naar nepnieuws en vooroordelen. Zie hiervoor deze LinkedIn bijdrage van Jhan.
  4. Conflicten en Pesten. Oefen met de groepsdynamiek die hier speelt. De Strijdgeest biedt speelruimte om constructief om te gaan met conflicten. Hierbij oefenen spelers de houding van de Strijder; ze ontdekken hoe ze voor zichzelf of een ander kunnen opkomen zonder te vervallen in de valkuil van een Aanvaller die blijft oordelen of meppen.

Elke professional zet de kaarten in vanuit zijn eigen kracht en gebied: Voorbeelden: de Sportcoach leert spelers de houding van de Strijder te verfijnen door ook fysiek te ontwijken en strategisch na te denken; de docent Levensbeschouwing gebruikt de verhalen; de docent Nederlands maakt leerlingen via de oefeningen meer bewust van de morele kracht van taal. De schoolleider en teamleiders gebruiken het Werkboek om de pedagogische en professionele cultuur aan te scherpen. Ze kunnen met Krachtenspel ook werken aan een doorlopende leerlijn.

Tips voor een succesvolle start na de zomer:

  • Start klein: Begin zelf en vertel hoe het bevalt of start met een enthousiast groepje collega’s. Sluit aan bij wat er leeft (bijv. roddelen, social media of werkstress), maak afspraken en kies de werkwijze die bij jouw competenties/vak past.
  • Betrek de leiding: Zorg dat de schoolleiding op de hoogte is om structureel tijd en middelen vrij te maken voor het gebruik van Krachtenspel als motor voor een organisatiebrede aanpak die invloed heeft op het pedagogische klimaat en de schoolcultuur (conform de eisen van de Onderwijsinspectie).
  • Verdeel de vier soorten kaarten: Werk je met meerdere begeleiders in dezelfde groep en heb je een andere werkwijze? Laat de één focussen op de (eigen) Verhalen en beeld, de ander op Oefeningen, een derde op Spelsituaties of Aanpak in praktijksituaties.
  • Durf te experimenteren: Blijf niet te lang plannen. Een beetje overlap geeft niet. Een opdracht herhalen in een andere groep levert een totaal nieuwe, waardevolle dynamiek, voorbeelden en ervaringen op omdat de deelnemers hun eigen situatie en ervaringen inbrengen.

 

5. Nieuws, website-updates en aanbod

5.1 Organisatie & Netwerk
Krachtenspel is van 2018 tot 2026 door professionals ontwikkeld met hulp van giften, zonder winstoogmerk. Scholen kunnen gratis gebruikmaken van het werkmateriaal op de website. Wil je meer structureel aan de slag?

  1. Actief kennismaken: Test een werkvorm. Deel je je feedback via info@krachtenspel.nl?
  2. Korte Pilot: Start een traject van een aantal weken met je team aan de hand van de eerste stappen van het procesformat. Leg elke maand/zes weken het accent op een bepaalde houding. Begin dan met de Strijder en ga verder met de Harde Werker etc. Zie het proces en de pilot.
  3. Gebruik methode Krachtenspel: Meld je organisatie aan via het online Inschrijfformulier voor Organisaties om het Krachtenspel-pakket met meerdere fysieke kaartensets, draaiboeken, het procesformat en stappenplan te ontvangen.

5.2 Nieuw: Het fysieke Procesformat is er!
De inschrijfformulieren op de website zijn vernieuwd. Er zijn momenteel geen landelijke bijeenkomsten; de focus ligt volledig op implementatie binnen jouw eigen organisatie. Het splinternieuwe, gedrukte Procesformat Krachtenspel.nl is nu beschikbaar voor aangemelde organisaties. Dit format biedt:

  • Een compleet overzicht van alle materialen op de website voor de doelgroepen 10+, 12+ en 15+.
  • Een concreet 10-stappenplan om structureel te werken aan persoonsvorming, sociale veiligheid, SEL en actief Burgerschap.

5.3 Doe je mee? Speciale actie!
Krachtenspel groeit dankzij de kracht van professionals. Wij werken samen aan de ontwikkeling via het netwerk. Om de methodiek verder te implementeren, zoeken we actieve partners, zoals die gaan voor pedagogische kwaliteit en ruimte voor de ontwikkeling van alle betrokkenen in de school.

Actie (Vóór 25 september):
De eerste 10 scholen (via de coordinator burgerschap) die zich vrijblijvend aanmelden  info@krachtenspel.nl en feedback willen geven, ontvangen het Werkboek voor begeleiders geheel gratis. Deel je als pedagogisch begeleider daarnaast je gebruikservaringen via LinkedIn? Dan sturen we je ook de fysieke speelkaarten gratis toe!

 

 

Lesbrief 1: Krachtenspel extra kaart, stappen van ...

Mieke Vollenhoven 28 november 2025

Actueel voorbeeld: Als je onderhandelt, waarvoor kies je dan? Voor de kracht van een Wijs mens, een Sfeermaker of een Dromer? Of ga je erin als een Strijder? Wat is de kracht van een goede onderhandelaar, formateur of voorzitter? En… wat is de kracht van een politieke partij als er met andere partijen moet worden samengewerkt?

Met de 36 Krachtenspel-kaarten verken je zeven typische houdingen, leer je je grenzen aangeven, onderhandelen en het krachtenspel in groepen beter hanteren. Je werkt met eigen praktijksituaties. Welke houding heb jij als er diverse grote belangen spelen? Als je moet samenwerken? De keuze is niet simpel. Een Wijs mens kan de eigen waarden uit het oog verliezen. Een Dromer kan te lang vasthouden aan idealen. Een Strijder kan gaan vechten in plaats van confronteren, dat schept geen vertrouwen. Een Sfeermaker kan het te gezellig maken. Dat zien we elke dag gebeuren. Daarom is het nodig om – in het krachtenspel van de tijdgeest – die houdingen te verkennen. Dat is goed voor de democratie!

Pedagogische begeleiders kunnen met Krachtenspel die houdingen met leerlingen en studenten verkennen. Volwassenen kunnen met elkaar oefenen. Met hoofd, hart, handen en voeten. Dat is voorbereiding op Actief Burgerschap. Dat is Actief burgerschapsonderwijs. Dan gaat het niet meer over wie er bij jouw partij hoort en wie niet. Dan gaat om de vraag hoe je je inleeft in diverse belangen, je ondergrens bewaakt, samen een goed voorstel schrijft en stap voor stap resultaat bereikt. Het is hard nodig om dit te leren. Wil jij dit met jouw team verkennen? En de krachten leren bundelen? Dat kun jij als teamleider met Krachtenspel. In dit stuk staat een concreet voorbeeld hoe je dit kunt vormgeven.

In dit krachtenspel blijft je niet zitten in je eigen bubbel (groep, partij, denkbeelden, vakgebied), blijf je niet staan op dezelfde plek; je standpunt kan veranderen. Het gaat niet om winnen ten koste van anderen. Je leert je inleven, je ondergrens kennen (zover kan ik gaan en niet verder). Je ontdekt welke kaarten je op welk moment nodig hebt. Gaandeweg leer je beter omgaan met belangen en verschillen. Dat kan door houdingen te oefenen. Geen oefening van specifiek gedrag maar leren om in contact te blijven, te blijven staan, door te zetten of juist van houding te veranderen. Dat is een hele kunst. Levenskunst.

Krachtenspel is veel meer dan een spel. Je verkent houdingen en grenzen in sociaal spannende situaties. Ook als groep. Ook non-verbaal. De vraag is steeds: Vinden wij deze houding constructief? Durf ik het anders te doen? Dat hoeft niet altijd aardig te zijn. Het doel is om de houdingen en dynamieken in jezelf en de omgeving bewust te worden en beter te leren hanteren in situaties die mis kunnen gaan. Zodat we ons niet laten manipuleren, intimideren of voor de gek houden. Of onszelf misleiden. Dat is de uitdaging van de formateur; de docent die lesgeeft aan leerlingen die hij lastig vindt. De agent die iemand moet aanspreken die in de war is. Een kind dat wordt aangevallen. Een land dat de eigen grenzen wil bewaken. Het zijn heel verschillende situaties. En toch gaat het om dezelfde dynamiek. Wil je ook actief kennismaken met jouw team?

Lesbrief 1 Krachtenspel-speelkaarten. De stappen van het spel, een actieve kennismaking.

Naar een idee van: Mieke Bergman en Narda Tiebosch

Doel kennismaking: (Pedagogische) begeleiders verkennen de houdingen, krachten en dynamieken van Krachtenspel en leren elkaar veel beter kennen. Ze ontdekken de diverse werkwijzen op de Krachtenspel-speelkaarten, voeren een opdracht uit, evalueren en maken afspraken.

Doelgroep: Een team van (pedagogische) begeleiders. Eerst oefen je met collega’s, daarna met je eigen doelgroep (jongeren of volwassenen). In en buiten onderwijs.

Rol en uitdaging (bege)leider: Laat zien:

–        Wat de stappen van het spel zijn: stel bij, vul aan, biedt structuur (Extra kaart1)

–        Hoe grenzen kunnen spelen in de communicatie met elkaar.

–        Dat je van “fouten” kunt leren. Elk nadeel heeft z’n voordeel 😉

–        En dat er bij jou geen spelletjes worden gespeeld (Extra kaart 2).

–        Wat een constructieve wijze van feedback geven is (Extra kaart 3).

–        Hoe je samen een besluit kunt nemen over een vervolg (Extra kaart 4).

Werkmateriaal: Een (presentie) exemplaar van de fysieke 36 Krachtenspel-speelkaarten en het werkboek. In elk kaartspel zitten: 4 Startkaarten, 28 Krachtkaarten en 4 Extra kaarten. Op de Extra kaarten staan suggesties om (later) mee te nemen: De stappen van het spel, Voorbeeld Spelregels, Wijze van feedback en Besluitvorming. De eerste reacties op de speelkaarten zijn enthousiast. Professionals willen er gelijk wat mee doen!

N.B. Op www.krachtenspel.nl staan bij Start Krachtenspel digitale voorbeeldkaarten.

Tijdsindicatie: 120 minuten

De stappen van het spel bij kennismaking

1.      Vertel wat voor spel het is en wat het doel is. Schrijf de namen van houdingen zoals Strijder (zie de kaarten) op een bord/flap. Geef aan dat deze houdingen krachten in zich dragen die ook in groepen spelen.

2.      Laat de deelnemers bij een bepaalde houding/kracht gaan staan waarin ze zich goed herkennen als het spannend wordt. Noem een voorbeeld. Kijk samen naar de groepjes die zijn ontstaan: Welke houding/kracht is sterk in jullie team? Veel harde werkers? Wie zijn de sfeermakers? Welke houding/kracht missen jullie? Of durft niemand daar te gaan staan?

3.      Geef elk groepje vier krachtkaarten (bijv. die van de Harde werker) en nodig alle spelers/groepjes uit om te bekijken om wat voor spel het gaat en welke houdingen in het krachtenspel spelen. Geef ook aan: Bij elke houding/kracht kun je kiezen uit vier kaarten/werkwijzen! Je kunt Krachtenspel gebruiken om zelf te professionaliseren, voor projecten en in verschillende vakken. Kijk wat bij jullie past.

4.      Kom weer bij elkaar en bespreek kort wat voor spel het is (zie ook de inleiding hierboven) en hoe je Krachtenspel kunt gebruiken.

5.      Maak (samen) een keuze met welke krachten je vandaag wilt werken. Neem er niet te veel, dan blijft het overzichtelijk als je wilt uitwisselen. Later kun je – als het bevalt – met meer exemplaren meer doen en bereiken.

6.      Verdeel de groep overnieuw zodat de groepjes even groot zijn (max. 6 personen) en verdeel de gekozen houdingen/krachten over de groepjes. Elke groepje krijgt de vier kaarten van die houding/kracht. De groepjes bespreken kort de voorkant van de krachtkaart met een bepaalde houding in beeld zoals Wijs mens: Herken je deze houding en dynamische kracht? Kun je hier goed mee omgaan?  Vind je die houding – als het spannend wordt – lastig?

7.      Ga verder in op de vier werkwijzen om uit te kiezen (zie ondertitel op de kaarten). Bij de krachtkaarten zijn de volgende vier werkwijzen: Spelsituaties, Eigen verhaal/beeld, Oefeningen of Aanpakken.

8.      Kies als begeleider van tevoren een werkwijze (zodat de deelnemers niet alles hoeven te lezen). En geef die kaart aan de groep. Verzamel de andere kaarten als je die eerder hebt uitgedeeld.

9.      Nodig de groep uit om de drie (keuze) opdrachten op de achterkant te bekijken en te beslissen welke opdracht ze gaan uitvoeren. Voorbeeld: Strijder: Kaart Aanpakken. Opdracht 1: Ik ben een goede Strijder als… (Zie de kaart)

10.   Laat de opdracht uitvoeren en evalueren in het groepje: Wat heeft het opgeleverd? Wat is sterk? Wat kan beter? Waarvoor zou jij deze kaarten gebruiken? Waar? Hoeveel nodig? Indien je doelgericht met een houding/kracht wilt werken, zijn meerdere setjes nodig voor een groep zodat elk groepje een set kaarten heeft.

11.   Evalueer Krachtenspel-kaarten. Verwijs naar het Werkboek en de website (vervolg-werkmateriaal diverse leeftijden). Wat willen jullie er mee? Wat is de volgende stap?

12. Geef – indien beloofd – de feedback door via Info@krachtenspel.nl En anders ook graag. Bedankt!

Presentie-exemplaar Speelkaarten en werkboek aanvragen?

De 36 speelkaarten (zie illustratie) van Krachtenspel zijn luxe vormgegeven, A6 formaat, 96 keuzeopdrachten, laminaat en afgeronde hoeken en in een kunststof mapje. Het werkboek is voorzien van de visie, doelen, geeft aan hoe je samenhang kunt bereiken (zie inspectie onderwijs), didactische stappen met illustraties van voorbeeldkaarten. Op de kaarten, het werkboek en de website vind je tal van (vervolg)mogelijkheden om je eigen route te bepalen. Wil je de Krachtenspel-speelkaarten leren kennen? Dat kan voor Instappers door:

1.      Draag 29 euro bij en ontvang een presentie-exemplaar van de 36 Krachtenspel-kaarten en het Werkboek voor begeleiders. Dat kan tijdelijk (zolang de voorraad strekt) voor ongeveer de helft van de prijs. Zie info bij Donorbox op www.krachtenspel.nl;

2.      Draag 49 euro bij en ontvang tweemaal de 36 speelkaarten en tweemaal het werkboek (meer dan de helft van de prijs). Dat kan tijdelijk (zolang de voorraad strekt) indien je via Info@krachtenspel.nl aangeeft dat je de Krachtenspel-speelkaarten in je team een keer gaat gebruiken en korte feedback geeft binnen drie weken na ontvangst (Wat vinden jullie sterk? Wat kan beter, wat gaan jullie ermee doen?).

3.      Indien je meer exemplaren wilt, kun je je inschrijven op het inschrijfformulier voor organisaties op de website (zie menu). Dan draag je iets bij aan de kosten van Krachtenspel. Indien je meedoet aan een pilot krijg je flinke korting en extra materiaal.

De Krachtenspel-speelkaarten zijn beschikbaar!

Als je stemt, waar kies je dan voor – voor de kracht van een Strijder, een Harde werker of een Leider? Laat jij je misschien verleiden door een Goede Spreker? Of kies je voor een Wijs mens die wellicht zorgt dat deze mensen samenwerken? Wat is de kracht van de lijsttrekker? En wat is de kracht van de partij?

Met de 36 Krachtenspel-kaarten leer je zeven houdingen en krachten kennen (zie voorbeeldkaarten in de illustratie), keuzes maken en het krachtenspel in groepen beter hanteren. Welke houding kies jij in een lastige situatie? De keuze is niet simpel. Een Strijder kan onnodig aanvallen. Een Harde werker kan oververmoeid raken. Een Wijs mens kan gaan manipuleren. En een leider kan gaan overheersen. Dat zien we elke dag gebeuren. En daarom is het nodig om die houdingen te verkennen!

Pedagogische begeleiders kunnen met Krachtenspel die houdingen met leerlingen en studenten verkennen en fysiek oefenen. Dat is voorbereiding op Actief Burgerschap. Dat is Actief burgerschapsonderwijs. Dan gaat het niet meer over linkse of rechtse denkbeelden. Dan gaat om de vraag hoe je praktijksituaties inschat, je eigen grenzen bewaakt, je inleeft in de ander en hoe je kunt samenwerken, aanpakken en resultaat bereiken. Het is hard nodig om de krachten te bundelen. Wil jij ook voorbij de polarisatie? Dat kan met Krachtenspel.

Doel: Met de 36 Krachtenspel-speelkaarten en het bijbehorende werkboek voor begeleiders zoals docenten krijg je snel overzicht over de krachten die spelen in personen, groepen en de samenleving. Je verkent actief de krachten, je grenzen en dynamieken in groepen. Ook fysiek! Gaandeweg leer je grenzen hanteren, beter omgaan met verschillen… omgaan met groepsdruk en de krachten bundelen. Met hoofd, hart en houding. Op de website staat vervolgmateriaal. Krachtenspel.nl is bestemd voor sociaal-emotionele educatie en voorbereiding actief burgerschap.

Doelgroep: Pedagogische begeleiders en deelnemers in het onderwijs en daarbuiten. Allereerst voor 12+ en 15+. Deels voor 10 +.

Inhoud: In elk kaartspel zitten: 4 Startkaarten, 28 Krachtkaarten en 4 Extra kaarten. Op de Extra kaarten staan kort: De stappen van het spel, Voorbeeldspelregels, Wijze van feedback en Besluitvorming. Elke Kracht/houding heeft vier kaarten met een eigen werkwijze: Eigen verhaal en beeld, Oefeningen, Spelsituaties en Aanpakken (in de groep, omgeving). Op alle Krachtkaarten staan drie keuzeopdrachten zodat je kunt kiezen en aansluiten bij de doelgroep.

Uitvoering materiaal: De speelkaarten zijn luxe vormgegeven op A6 formaat, met laminaat en afgeronde hoeken. Het werkboek is voorzien van een samenvatting van de achterliggende visie, concrete stappen, didactische aanwijzingen en illustraties van voorbeeldkaarten.

Meerwaarde: De Krachtenspel-kaarten onderscheiden zich volgens gebruikers door de visie, doelgerichtheid, samenhang, nodige diepgang, flexibele bouwstenen, concrete oefeningen,  spelsituaties en inzichten die je elke dag kunt toepassen en perspectief geven op sociale en maatschappelijke vraagstukken. Je kunt de kaarten gebruiken binnen en buiten het onderwijs. Op de kaarten en de website vind je tal van keuzemogelijkheden om je eigen route te bepalen. Wil je de Krachtenspel-kaarten leren kennen, gebruiken en helpen? Dat kan door middel van een bijdrage vooraf of korte feedback achteraf. Deelname aan deze actie met de eerste druk van de speelkaarten kan via twee stappen voor pedagogische begeleiders en leiders.

1.      Vraag via info@krachtenspel.nl een presentie-exemplaar van de set met 36 Krachtenspel-kaarten en het werkboek voor begeleiders. Dat kan tijdelijk (zolang de voorraad strekt) voor ongeveer de helft van de prijs door €29 bij te dragen aan Krachtenspel via Donorbox (zie de balk onderaan op de website www.krachtenspel.nl). Geef je naam en adresgegevens door. Als je ook een account aanmaakt op de website, kun je gratis al het digitale werkmateriaal op de website downloaden. Dat kan omdat we als vrijwilligers werken aan dit sociale doel.

2.      Of vraag een of meer collega’s om de Krachtenspel kaarten samen uit te proberen en korte feedback te geven. Dan ontvang je tijdelijk voor €49 (meer dan de helft van de prijs) tweemaal de 36 speelkaarten en tweemaal het werkboek. Indien je dat wilt kun je daarna kiezen om mee te doen aan een korte pilot in de school en ontvang je het stappenplan om alle doelen te bereiken.

Naar samenhangend en doeltreffend actief burgersch...

NOS Nieuws vandaag: Scholen worstelen met de samenhang, doeltreffendheid en het oefenen van actieve houdingen in het burgerschapsonderwijs, concludeert de Inspectie van het Onderwijs uit een steekproef. Met het nieuwe Krachtenspel werkboek kun je de samenhang, actieve oefening en doeltreffendheid bereiken door oefening centraal te stellen.

Belangrijk voor jongeren omdat deze extra kwetsbaar zijn in een wereld die snel verandert. Belangrijk voor scholen om dit doeltreffend te doen. Alle spelers groeien in sociale-pedagogische kracht als je met dit krachtenspel aan de gang gaat.

In het Werkboek staan voorbeeldkaarten, een stappenplan voor begeleiders en 10 concrete beleidsstappen waarmee je een eigen beleidsplan kunt maken.

Wil je dit werkboek (zie de illustratie) in een paar uur met een paar collega’s testen, direct in kaart brengen hoe je de nodige samenhang en beleid bereikt en ons voor 2 juni feedback (2 A4tjes) geven? Vraag dan het Krachtenspel werkboek voor pedagogische begeleiders gratis aan voor 17 mei.

Dat kan door de adres- en mailgegevens van de school en contactpersoon op te geven via info@krachtenspel.nl. Met vermelding van: gratis werkboek, wij geven feedback. En een account aan te maken op de website. Dan kun je direct bij het digitale werkmateriaal op de website voor scholieren en studenten (10+, 12+ en 15+). Dit kan gratis omdat wij vanuit onze expertise als vrijwilligers bijdragen aan dit sociale doel!

Met het Krachtenspel Werkboek met voorbeelden van de speelkaarten kun je bestaande visie, strategie en onderwijsactiviteiten met elkaar verbinden, aanvullen of bijstellen. Je kiest samen wat je meeneemt uit het model, het stappenplan, de werkwijzen en keuzeopdrachten. Je kiest uit (eigen) verhalen, oefeningen, spel en aanpak wat bij jullie past. Na de zomer kun je samenwerken aan eigen lessen, competenties, het pedagogisch klimaat, de cultuur en dit proces monitoren. Zie Nieuwsbrief 14 voor meer informatie over de pilot (met 36 speelkaarten) die start na de zomer. Opgave van de pilot ook voor 2 juni.

actief burgerschapsonderwijs beleidsplan

 

14. Pilot: Groeien in sociaal-pedagogische kracht ...

Hoe kun je actief burgerschapsonderwijs uitvoeren vanuit een pedagogische visie? Met het nieuwe werkboek en de nieuwe speelkaarten van Krachtenspel kun je dat proces doelgericht vormgeven, praktisch oefenen met collega’s en jonge mensen en dat proces evalueren en monitoren. Het doel is: Samen verkennen van de krachten (invloeden, dynamieken in groepen) en sociaal en pedagogisch sterker worden. De nadruk ligt op het oefenen van vaardigheden en houdingen met de kaarten voor pedagogische begeleiders (zoals leerkrachten) en jongere deelnemers (zoals leerlingen en studenten). De vraag is in deze nieuwsbrief: Hoe kun je dit leerproces doelgericht en spelenderwijs aanpakken? Wat doe je wel en niet?

Doe je mee met de pilot?

Wil je dit verkennen en gratis de eerste druk van het nieuwe werkboek ontvangen? Pak dan deze kans: De eerste tien scholen die zich vrijblijvend aanmelden voor 3 april ontvangen een gratis werkboek. Tot de zomer kun je je met het werkboek oriënteren op wat het werkboek voor de school kan betekenen. Wil je vervolgens met een collega deelnemen aan de pilot? Meld je dan aan voor 2 juni. Deelnemers aan de pilot gaan na de zomer een of twee uur per week met de speelkaarten en het werkboek oefenen met collega’s en jonge mensen (10+ en 15+). Elke maand ligt de nadruk op een bepaalde kracht/houding. Al doende leer je van elkaar! Deze speelse en lichte pilot duurt 2 maanden. Je kunt doorgaan als het goed bevalt en dan veel aantoonbare resultaten bereiken. Om wat voor stappen gaan het? Wat zijn do’s en don’ts? Wat levert deelname aan de pilot op? In deze nieuwsbrief een toelichting.

Wat staat er in het werkboek?

In het fysieke werkboek van Krachtenspel vind je een stappenplan met de doelen, oefeningen, tips en suggesties voor begeleiders; afbeeldingen van de houdingen/krachten op voorbeeldkaarten voor alle leeftijden. Op elke kaart staan drie keuzeopdrachten en er zijn vier werkwijzen: eigen verhaal, oefeningen, spelsituaties en aanpak van ervaren problemen. Het voorwoord is geschreven door Jan Bransen, academisch leider Radboud Teaching and Learning Centre. Hoe kun je meedoen?

Voor 3 april: De eerste tien (school)organisaties die zich vrijblijvend aanmelden via info@krachtenspel.nl voor het werkboek en oriëntatie op de pilot krijgen het werkboek ter waarde van €29  gratis. Wel een vrijblijvend en kosteloos account aanmaken.

Voor 2 juni inschrijven voor de pilot: Deelnemers aan de pilot kunnen zich inschrijven door eerst een Krachtenspel account aan te maken (zie onderaan het menu op de website) en vervolgens zich per mail aan te melden via info@krachtenspel.nl. De kosten voor deelname aan de pilot bedragen €39 per school. Dan krijg je het materiaal voor de pilot: drie exemplaren van het werkboek, een procesformat met een overzicht van al het materiaal op de website (matrix). En de allereerste versie van de 36 Krachtenspel-speelkaarten met de 96 keuzeopdrachten. Voorwaarde om mee te doen met de pilot: circa 2 uur per week aan de slag met een collega met het werkboek, evalueren en korte feedback geven. En een bijdrage van €39.

Wat is Krachtenspel.nl?

Krachtenspel is een “spel” (online en met fysiek werkmateriaal) waarbij jonge mensen en pedagogische begeleiders samen actief onderzoeken wat hun sociale kracht is, welke valkuilen ze tegenkomen als je overdrijft (of niet genoeg oefent 😉) en hoe je grenzen stelt in praktijksituaties. Geschikt voor groepen en organisaties. Jong en oud. Je kunt Krachtenspel gebruiken als losse oefening, voor een lessenserie en als leergang met 10 beleidsstappen voor begeleiders en deelnemers. Het werkmateriaal geeft via diverse werkwijzen inzicht in houdingen, krachten en grenzen van personen en groepen bij sociale problemen zoals agressie (conflicten, vijanddenken), werkstress, manipulatie, verslaving, nepnieuws (vooroordelen), overheersing (intimidatie, machtsmisbruik) en verwarring. Krachtenspel geeft een impuls aan het actief oefenen van constructieve houdingen en het leren hanteren van krachten, invloeden en dynamieken in jezelf, in groepen en de samenleving. De doelen en keuzeopdrachten zijn in lijn met het wettelijk kader voor burgerschapsonderwijs en de (concept)kerndoelen.

Om wat voor krachten/houdingen gaat het?

Een houding gaat om de manier waarop je kijkt, zit, loopt of uitrust. De manier waarop je naar jezelf en anderen kijkt. De manier waarop je naar andere groepen en de buitenwereld kijkt. Je kan en mag van houding veranderen. Graag, als het nodig is! 😊 Een houding is afhankelijk van het moment, de toon, lichaamstaal en de groepsgeest en cultuur. Op de website, op de speelkaarten en in het werkboek staan afbeeldingen en kenmerken van de krachten (invloeden, dynamieken) en houdingen op speelkaarten. Om het heel toegankelijk te maken. En om doelbewust te kunnen oefenen met houdingen!

Wat zijn de kernmerken? De houdingen van Krachtenspel.nl zijn actief en concreet. Ze geven een typische houding weer, bijvoorbeeld die van de Strijder of Wijs mens. De houdingen en krachten spelen een grote rol in groepsdynamiek (groepsgeest) en cultuur. Op school, de omgeving en in de wereld. De invloed van de krachten en houdingen kan positief zijn, maar kan ook doorschieten. Ze zijn essentieel om te oefenen voor jong en oud want ze kunnen een sociaal probleem met zich meebrengen (als je die kracht overdrijft of niet goed hanteert, zeker in groepen of wereldwijd). De krachten en houdingen hebben ook de nodige diepgang. Je werkt met gedrag, houding, beelden, overtuigingen en verwachtingen zonder te oordelen.

Oriëntatie

Denk je erover dit leerproces met een of meer collega’s voor de zomer verkennen of dit te proberen? Lees dan verder. Als je de website al een beetje kent, kun je direct het werkboek aanvragen of je inschrijven. Nog niet bekend met de website? Dan kun je de volgende stappen nemen ter oriëntatie:

  1. Ga naar krachtenspel.nl en klik op Start Krachtenspel en kies een kracht om voorbeelden te zien van digitale kaarten met de houdingen/krachten. Op de achterkant van de digitale kaarten (klik op: draai de kaart om) staan introductieopdrachten. Deze kaarten bevatten de bouwstenen om de nodige competenties te oefenen.
  2. Onder de achterkant van elke kaart vind je knop om de kracht te verkennen. Kies een kracht en maak bij die kracht een keuze uit het werkmateriaal (10+, 12+ en 15+) waarmee je met een groep zou willen oefenen.
  3. Maak een account aan op de website (gratis, zie onderaan het menu). Dan krijg je al het werkmateriaal in de downloads te zien en kun je dat gratis downloaden voor educatief gebruik. En kun je je ook opgeven voor de pilot via info@krachtenspel.nl.
  4. Voor scholen en maatschappelijke organisaties (zoals jeugdhulpverlening): Geef voor 3 april aan via info@krachtenspel.nl of je belangstelling hebt voor de pilot en (gratis) werkboek. Scholen die niet meedoen met de pilot en wel het werkboek willen, kunnen een account aanmaken en na 2 juni €29 overmaken via de Donorbox van Krachtenspel (of een veelvoud daarvan), dit kan hier: https://www.krachtenspel.nl/nu-doneren/
  5. Geef voor 2 juni aan via info@krachtenspel.nl aan of je meedoet na de zomer met de pilot Krachtenspel gedurende 2 maanden. Dan krijg je vrijblijvend meer informatie en voor de zomer – na inschrijven en de bijdrage van €39 – al het materiaal.
  6. Scholen die ingeschreven zijn via het inschrijfformulier voor organisaties Vrienden van Krachtenspel, krijgen uiteraard ook dit materiaal ook toegestuurd. Het aantal exemplaren is afhankelijk van de bijdrage. Het inschrijfformulier wordt aangepast.

Pilot, praktische oefening in stappen

Stap 1 september/ oktober: Toon Leiderschap en focus op houding en kracht: Leiden betekent visie en daadkracht tonen voor mensen waar het om gaat. Wat is je kompas?

DO: Bespreek (met hulp van het werkboek) met collega’s hoe je meer verantwoordelijkheid kunt nemen in de ervaren sociale problemen in het omgangs- en leerklimaat; hoe je samen spelenderwijs gedrag, houdingen, grenzen en groepsdynamische krachten kunt verkennen en om wat voor doelen en competenties het gaat. Bespreek hoe je in stappen samen kunt werken aan het sociaal-pedagogische klimaat en actief burgerschapsonderwijs. Dat kan door elke maand eerst een uur samen te oefenen met een kracht/houding en daarna met andere deelnemers (zoals leerlingen, studenten). Verwijs naar de houding van de Strijder (zie stap 2) als voorbeeld. Laat zien met de introductieoefeningen op de website Start Krachtenspel (of in het werkboek) hoe je op actieve en speelse wijze kunt werken. Kom ook fysiek in beweging.

Oefen in de pilot met minimaal met twee begeleiders (zoals leerkrachten). Eerst zelf, daarna met jonge deelnemers. Evalueer in de pilot na elke oefening met alle spelers (zie het werkboek en vul aan) en na elke stap. Wat is het resultaat? Hoe heb je dat samen bereikt?

Don’t: Zet jezelf niet buitenspel in dit proces. Wat heeft voor jou prioriteit? Maak van de Strijder (en andere houdingen) in het krachtenspel niet een sociale rol waarin je moet voldoen aan verwachtingen. Let op dat je de grenzen met open mind blijft verkennen.

Stap 2 start in oktober/ november: Focus op grenzen en de Strijder: Begeleiden betekent ook je eigen houdingen/krachten en grenzen beter leert hanteren. Bespreek vooraf kort met collega’s om wat voor speelveld het gaat. Zie de stappen in het werkboek en vul aan.

De speelruimte gaat verder dan de fysieke ruimte en kloktijd. Ga je in groepjes werken, heb je ruimte om te bewegen? Twee lessen aan elkaar? Deze speelruimte is allereerst de relatie met elkaar. Bespreek hoe je in stappen leert van elkaars houdingen en grenzen. Dat je dat steeds doet vanuit een andere houding/kracht. Bespreek hoe je de spelers stimuleert en in elke stap de spelers zelf laat bepalen (binnen de regels van de school) wat zij effectief en constructief vinden zonder dat zij zich moeten aanpassen aan een norm of aan anderen.

DO: Oefen met de houding van De Strijder: Gebruik de (keuze)opdrachten op de website of uit het werkboek: Je leert als Strijder boosheid en irritatie en grenzen beter hanteren. Opbrengst: Meer zorgvuldig aangeven van grenzen. Minder spanning. Betere sfeer.

Stimuleer bij de spelers de houding van de Strijder. Ook in de groepsdynamiek. Moedig spelers aan om zich krachtig op te stellen (zonder aan te vallen) via oefeningen, tactieken, spelsituaties en andere opdrachten. Durf samen te experimenteren. Wanneer wordt de strijder een Vechtjas of Aanvaller? Hoe hanteren jullie de grens in dit spel?

Evalueer in de pilot na elke oefening (zie het stappenplan) Met alle spelers kun je de competenties van de strijder evalueren naar aanleiding van de concrete (les)doelen. Bijvoorbeeld: Kunnen we door deze oefening onze grens meer constructief aangeven? Vul na de eerste paar stappen van de pilot het feedbackformulier in (paar A4tje’s) Stuur dit met de evaluatiegegevens op en beslis of en hoe je doorgaat met stap 3.

Don’t: Bekijk een houding niet als een vaststaande kwaliteit of eigenschap die kenmerkend is voor een persoon. Stel als begeleider geen eisen ten aanzien van de houding, geen moreel oordeel, stuur niet een richting op als het om een houding gaat. Het gaat niet om punten of om scoren. Draag je bij aan polariseren, aan wij-zij denken of draag je bij aan samenwerken?

Stap 3 start in november/ december  Focus op de Harde Werker: Verhelder sociaal lastige situaties door het benoemen van grenzen, emoties en energie, dan kun je ook fijner samenwerken en ga je beter presteren. Met hulp van een trainer of intern begeleider die kan coachen krijg je ook als begeleider door de oefeningen meer invloed op de macht der gewoonte, op valkuilen, op defensieve en belemmerende patronen in je werk, je leven en de cultuur. Dat geldt voor alle spelers. We blijven in dit proces allemaal leerlingen en studenten.

DO: Oefen met de houding van de Harde Werker. Gebruik de opdrachten op de website of de speelkaarten. Je leert als harde Werker in balans te blijven en je energie te bewaken. Opbrengst: Grenzen bewaken. Minder energieverlies.

Stimuleer een constructieve houding en oefen doelgericht met de houdingen en krachten via de diverse werkwijzen. Wanneer wordt de Harde werker een Stresskip? Hoe kun je dat voorkomen en aanpakken? Laat de spelers zelf aangeven waar op dat moment in de oefening voor hen de grens ligt. Kijk samen naar de wijze waarop je via diverse werkwijzen meer constructief omgaat met deze kracht in jezelf en de groep.

Evalueer in de pilot met alle spelers de competenties van de Harde werker. Doe dit naar aanleiding van de concrete (les)doelen en vul aan. Bijvoorbeeld: Kunnen we tijdens het werk onze tijd beter indelen? Nemen we op tijd pauze? Komen we op tijd in beweging?

Don’t: Vergeet deelnemers niet te ontrollen als ze een rol hebben gespeeld! Of een bepaalde rol hadden in een oefening. Bijvoorbeeld in een spelsituatie waarin ze een Opjager waren. Je hoeft in dit krachtenspel niet te voldoen aan eisen of verwachtingen van anderen. Het gaat om het samen verkennen van constructieve houdingen en grenzen als het teveel wordt. Je hoeft het niet eens te worden en je mag fouten maken. Bijvoorbeeld: te lang doorwerken😉.

Volgende stappen (als je doorgaat)

Bij elke volgende stap komt steeds meer verbinding, verantwoordelijkheid, creativiteit en samenwerken (de basisdoelen van Krachtenspel) tot stand bij alle spelers. Samen met een bepaalde kracht/houding. Het leerproces kan zich via 10 stappen uitbreiden naar meer groepen en de omgeving en andere vakken als de school daarvoor kiest. Het gaat in de uitvoering van de activiteiten om concrete sociale vaardigheden en competenties sociaal emotioneel leren en actief burgerschap zoals: het oefenen en stimuleren van vaardigheden, houdingen en competenties zoals besef van jezelf en de ander, kiezen of je je aanpast of niet, zelfmanagement, omgaan met conflicten, keuzes maken, grenzen stellen, kennen en kunnen aangeven van waarneembaar gedrag en houdingen, meningen, argumenten, belangen, grenzen, rechten, plichten en verschillen. En ook verwachtingen! Eerst dichtbij huis (10+) dan verder weg (15+). Scholen maken zelf keuzes uit de krachten en opdrachten.

DO: Laat de spelers tijdens de oefeningen zelf beoordelen samen of ze een constructieve houding hebben. Ze mogen van mening verschillen. Ze leren in dit proces elkaar steeds beter waarnemen en feedback geven. Het gaat er om wat jullie samen constructief vinden in die situatie. Waar jij als speler of de groep voor gaat op dat moment. In die groep en situatie.

Evalueren en monitoren: Krachtenspel kent 10 stappen, die in een schooljaar uitgevoerd kunnen worden. Je kunt kiezen uit de krachten en ook minder stappen nemen. Als je de stappen doorwerkt en de opbrengst van dit proces wilt monitoren, kun je tijdens de stappen gebruik maken van PDCA en de 360 graden pedagogische scan (beschikbaar na inschrijven).

Don’t: Leg niet de lat zo hoog mogelijk maar richt je op de kern. Als het om sociale competenties en houdingen gaat, moet er geen lat zijn dan de eigen leervraag en uitdaging. In dit krachtenspel gaat het niet om cijfers, niet om punten, niet om sturing maar om stimuleren en begrenzen waar nodig.

Informatie over Krachtenspel.nl en disclaimer

N.B. De kerngroep en de adviseurs van Krachtenspel.nl dragen als professionals en vrijwilligers bij aan dit pedagogische en sociale doel. Het kan zijn dat het soms wat anders loopt dat verwacht. Al het werkmateriaal is uitsluitend bestemd voor educatief of informatief gebruik. Voorwaarde: Vermeld de bron, laat het materiaal heel (zie gebruiksvoorwaarden). Graag feedback zodat wij blijven leren van elkaar! Wij zijn op zoek naar een educatieve uitgever en meer organisaties om mee samen te werken. Info@krachtenspel.nl

Drie routes op de website

Zin in een mooie reis?

Wat kun je doen op Krachtenspel.nl?

De routes voor alle leeftijden zijn direct toegankelijk en zonder kosten bereikbaar!

Op Krachtenspel.nl vind je een avontuurlijk gebied met allerlei routes waarop je sociale competenties verder ontwikkelt. In het gebied vind je allerlei opdrachten om sociale houdingen te oefenen. Met hoofd, hart, handen en voeten! Je blijft in beweging en leert samen beter omgaan met sociale problemen zoals agressie, manipulatie, nepnieuws, overheersing en verwarring. Dat kan doordat je de krachten (invloeden intern en extern) achter die problemen ontdekt en beter leert hanteren!

Overal in het gebied vind je werkmateriaal dat begeleiders stimuleert in hun werk. Ook werkmateriaal dat geschikt is voor informele begeleiders zoals ouders en studenten. Gemaakt door experts op basis van beproefd gereedschap. Te gebruiken als losse oefening, lessenserie, gemeenschappelijke reis of leergang. Je kunt op weg met deelnemers 10+, 12+ en 15+ en volwassenen.

Er zijn drie soorten routes
1. De route voor jong en oud met basiswerkmateriaal voor alle leeftijden zoals Start Krachtenspel met de digitale speelkaarten (10+), een kinderverhaal (8+), het korte verhaal Het Krachtenspel met opdrachten voor alle leeftijden (10+), de video’s en vele startopdrachten in de downloads (12+ en 15+). Deze zijn direct en gratis toegankelijk voor educatief gebruik. Zie de gebruiksvoorwaarden.
2. Het vervolgwerkmateriaal (12+ en 15+) zoals de verhalen met opdrachten, het Krachtenspel-spel, alle oefeningen en tactieken, tips en suggesties zijn toegankelijk om te downloaden voor educatief gebruik (niet voor commercieel gebruik, dan afspraken maken) nadat er een account is gemaakt. Dat kan gratis omdat we als vrijwilligers bijdragen en er donateurs zijn voor het sociale doel!
3. Fysiek werkmateriaal zoals stappenplannen (en de kaarten als ze klaar zijn) om doelgericht te werken in groepen zijn beschikbaar na inschrijven via het inschrijfformulier. Dan draagt je ook iets bij als donateur of vriend van Krachtenspel.nl aan sociale educatie en actief burgerschap!

Help ons om de website voor iedereen toegankelijk te houden, de speelkaarten te maken en word ook donateur of vriend van Krachtenspel.nl! https://lnkd.in/eZkr2iV7

Brief: Help ons Krachtenspel.nl voor iedereen toeg...

Beste vrienden en belangstellenden,

Wij willen prachtige Krachtenspel-kaarten realiseren en we hebben jouw hulp nodig om dit mogelijk te maken! De leergang Krachtenspel.nl is ontwikkeld vanuit een burgerinitiatief van experts op het gebied van sociaal-emotionele educatie. Geschikt voor jong en oud. Allerlei deskundige vrienden en medestanders hebben al geholpen om dit project te doen slagen. Wij hebben een passie om (jonge) mensen te helpen bij hun persoonlijke ontwikkeling en sociale capaciteiten.

Wat is Krachtenspel.nl?

Krachtenspel.nl biedt een geheel nieuw topic, een innovatieve leergang voor sociaal-emotionele educatie en actief burgerschap. Ontwikkeld om begeleiders te stimuleren om hun doelgroep op effectieve wijze te ondersteunen hun veerkracht te vergroten en zelf actief aan het (sociale) klimaat bij te dragen. Zie voor meer inzicht video 2 op de website: https://www.krachtenspel.nl/werkmateriaal-in-beeld/ We hebben zelf jarenlange expertise in dit vakgebied en al veel professionals positief beïnvloed door middel van het materiaal op de website. De website is open source en biedt veel werkmateriaal voor jong en oud (10+ en 15+). We willen de website graag in eigen beheer houden om de integrale aanpak te beschermen en voor iedereen toegankelijk te houden.

Onze Missie

Onze missie is om de visie, de integrale aanpak en het werkmateriaal van Krachtenspel.nl steeds meer toegankelijk te maken voor professionals, informele begeleiders en deelnemers. We doen ons eigen werk met een beperkt budget en zijn vastbesloten om de impact te vergroten en het eigen karakter van Krachtenspel.nl zoveel mogelijk te behouden.

Hoe kun je helpen? Wat past bij jou?

  • Advies en Ondersteuning: Als je expertise hebt in sociaal-emotioneel leren, onderwijs, zorg of community-building, delen we graag onze ervaringen en horen we graag jouw ideeën.
  • Financiële Ondersteuning: Met elke bijdrage, groot of klein, brengt je ons dichter bij ons doel en kun je ons helpen. Het geld zal worden gebruikt om Krachtenspel-kaarten voor alle leeftijden met opdrachten en stappenplan te laten drukken en via de website te verspreiden. Nu doneren? Zie: https://www.krachtenspel.nl/nu-doneren
  • Extra bijdragen en kaarten krijgen: We weten dat je vooral bijdraagt om ons te ondersteunen. Als je 100€ of meer doneert (of je als organisatie inschrijft via het inschrijfformulier) krijg je als eerste de Krachtenspel-kaarten, het stappenplan en het procesformat zodra ze klaar zijn. Leuk om weg te geven?
  • Verspreid het verhaal: Deel ons verhaal op social media, LinkedIn, of via e-mail. Je kunt het gebruik van Krachtenspel.nl aanzienlijk vergroten door anderen te informeren over Krachtenspel. Bijvoorbeeld via een actuele nieuwsbrief: https://www.krachtenspel.nl/nieuws/

Waarom dit belangrijk is

In een wereld waar polarisatie, marktdenken en prestatiedruk centraal staan, voeren stress en sociaal-emotionele uitdagingen vaak de boventoon. Wij geloven dat Krachtenspel.nl een verschil kan maken doordat wij kiezen voor een andere aanpak. Door mensen en groepen te stimuleren hun eigen sociale kracht te ontwikkelen, kunnen we zelf bijdragen aan een meer gezonde en gelukkige samenleving.

Jouw betrokkenheid en bijdrage worden op prijs gesteld. Laten we samenwerken om de kennis over Krachtenspel.nl te verspreiden en jonge mensen helpen meer in hun kracht te komen. Zodat ze zich (later) ook kunnen inzetten voor de wereld om hen heen en verder weg. Jouw steun maakt echt een verschil. Als we voldoende medestanders hebben, komen wij verder.

Doe mee en maak deel uit van onze missie!

Doneer nu of geef aan op wat voor wijze je wilt bijdragen. Wil je deze brief met je netwerk delen? Dan kunnen wij vanuit onze sociale kracht verder gaan.

Hartelijk dank voor je steun!

https://www.krachtenspel.nl/nu-doneren

Met vriendelijke groet,

Namens de kerngroep,

Mieke Vollenhoven

Oprichter Krachtenspel.nl

06-55898760

Reacties: info@krachtenspel.nl

Medestanders Krachtenspel.nl: Jan Ausum, Jean Agten, Marianne Beelaerts, Nelleke Boonstra, Katrin Brait, Rob Braamburg, Jan Bransen, Christine Brons, Roger Burcksen, Carel van der Burg, Ruud Coumans, Janneke Hoekstra, Adriaan Nagel, Lianne de Oude, Barbara Pruijt, Remy Schepers, Dirk van der Spoel, Luc Stevens, Narda Tiebosch, Dirk Vollenhoven, Piet Weisfelt, Wim Westerman, Mieke Wijdeveld, Chris Zitter e.a.

12. Oproep schoolleiders: Kom in beweging met acti...

Actief burgerschap integraal vormgeven? Blijf niet uitsluitend praten over wie, wat, waar, hoe en wanneer je de kerndoelen van burgerschap in de vakken kunt bereiken. Kies een ervaringsgerichte actieve benadering met een heldere visie, ga aan de slag met een groep docenten/begeleiders die dat willen en neem direct een groep leerlingen mee. Start een experiment en oefen samen krachtige sociale houdingen met spel, verhalen, oefeningen, beelden en symbolen. Dat geeft inzicht en energie! Jonge mensen moeten kunnen meemaken en zien wat het betekent om principes trouw te blijven, door te zetten en niet te buigen voor mensen die misleiden of overheersen. Met Krachtenspel.nl stijg je boven de afzonderlijke leergebieden uit. De website Krachtenspel.nl staat vol praktisch materiaal voor deelnemers en begeleiders om aan persoonlijke ontwikkeling en sociale competenties te werken. Het werkmateriaal voor alle leeftijden (10+) is direct toegankelijk voor docenten.

Deze nieuwsbrief legt uit hoe leiders met een groep begeleiders die dat willen direct aan de slag kunnen met leerlingen of studenten via de krachtige sociale houdingen van Krachtenspel.nl zoals die van de Strijder, Wijs mens en Dromer. En hoe deze houdingen gekoppeld kunnen worden aan de kerndoelen van burgerschapsonderwijs. Deze nieuwsbrief geeft een nadere uitleg van: 1. De invalshoek en kern van de leergang Krachtenspel.nl. 2. Waarom houdingen als basis? 3. Een duidelijke speel-en leerruimte. 4. Waar begin je bij een meer integrale aanpak? 5. Wat voor fysieke producten maken we nu? 6. En tot slot een oproep om Krachtenspel.nl meer samen te dragen met de namen van de medestanders.

Invalshoek en kern van de leergang

De verwarring in de samenleving neemt toe. Waarop kun je bouwen? Tegelijk wordt van jonge mensen gevraagd dat ze verantwoordelijkheid nemen voor het sociale klimaat en actuele problemen. Daar ligt een spanningsveld met dringende vragen: Hoe kunnen leerlingen en studenten “maatschappelijk verantwoord leren handelen” als ze zichzelf niet veilig voelen? Hoe kun je leren omgaan met grenzen als de grenzen in jouw omgeving vaak overschreden worden? Hoe leer je verantwoordelijk te handelen als je gewend bent (hebt geleerd) om je bij conflictsituaties terug te trekken, aan te passen, aan te vallen of de baas te spelen?

Burgerschapsonderwijs draait om respect voor de basiswaarden van de democratische rechtstaat; het ontwikkelen van sociale- en maatschappelijke competenties; kennis over- en respect voor verschillen, aldus de kerndoelen. Doelen die de eigen houding en identiteit van leerlingen, studenten en de school betreffen zoals het verantwoord omgaan met waarden en normen, conflictsituaties, sociale media, grenzen en verschillen. Deze doelen lijken voor sommige schoolorganisaties waar het sociale klimaat niet constructief is, wellicht onhaalbaar. Maar het kan lukken!

Begeleiders zoals docenten moeten de ontwikkeling van (jonge) burgers stimuleren. Dat kunnen veel begeleiders prima, maar alleen als ze daarvoor de tijd, de ruimte en concrete handvatten krijgen. En zelf een professionele houding kunnen blijven oefenen. Ze hebben een duidelijk speelveld nodig als basis. Vanuit een gemeenschappelijke visie. Over dat speelveld wordt nu veel gediscussieerd. Waar begin je als beleidsgroep om dat leerproces samen vorm te geven en toe te werken naar een meer integrale aanpak? Wat is de kern? Wat is snel inspirerend? We moeten niet blijven praten. Daarom deze speciale nieuwsbrief.

Waarom houdingen als basis?

Wat is een houding? Een houding gaat om de manier waarop je kijkt, zit, loopt of uitrust. De manier waarop je naar jezelf en anderen kijkt. De manier waarop je naar andere groepen en de buitenwereld kijkt. Een houding is geen vaststaande kwaliteit of eigenschap die kenmerkend is voor een persoon. Je kan en mag van houding veranderen. Graag, als het nodig is! 😊 Het draait niet om gedachten en emoties van personen. Wel om de wijze waarop je daarmee omgaat in relatie tot anderen. Een houding is afhankelijk van het moment en de context. Een houding kan tijdelijk een rol worden in spelsituaties (dat woord wordt soms gebruikt omdat het voor jonge deelnemers makkelijker is) maar het is zeker geen sociale rol waarin je moet voldoen aan verwachtingen.

Een aanpak die gericht is op houdingen gaat dus verder dan een persoonsgerichte benadering. Ze is verbonden met de relatie tussen mensen, de pedagogische kwaliteit, de cultuur en de identiteit. Als je doelgericht wilt leren, zijn herkenbare concrete kapstokjes nodig die flexibel zijn en die je zelf kunt bijstellen of aanvullen als je dat wilt. Op Krachtenspel.nl staan daarom (voorbeelden van) krachtige sociale houdingen die gekoppeld zijn aan sociale problemen die ook in de kerndoelen staan. Die focus op houdingen is nodig om het leerproces heel toegankelijk te maken voor iedereen. Zo overstijgen we de afzonderlijke leergebieden en vakken. Zie de samenvatting van het model op: https://www.krachtenspel.nl/zeven-sociale-problemen/.

Met Krachtenspel ontdekken deelnemers hoe houdingen van mensen effect hebben op elkaar, hoe de wijze waarop je anderen benadert hen beïnvloedt. Hoe je je houding kunt veranderen en constructief op elkaar in spelen. Oudere deelnemers ontdekken hoe het sociale klimaat, de cultuur wordt bepaald door houdingen van mensen. Je leert ook steeds meer van de houding waarmee andere mensen jou zien en benaderen! In dit leerproces van alle mensen in de school gaat het om het vermogen om te leren interpreteren wat je in kritische situaties waarneemt in de houding van jezelf en de ander. En om te ontdekken wat voor krachten spelen achter de houdingen van mensen. Dat kan met hulp van verhalen, spelsituaties, oefeningen en aanpakken van Krachtenspel.nl als praktische handreiking. Met symbolen, kleuren, beelden en verhalen worden – met de sociale houdingen als kapstokje – de sociale competenties van actief burgerschap heel toegankelijk.

Een duidelijke speel- en leerruimte

Het is nodig dat leiders een duidelijke speel- en leerruimte voor sociaal emotionele educatie en actief burgerschap creëren en afbakenen. Grenzen geven ruimte aan. Die ruimte is nodig om voldoende vrijheid en veiligheid te bieden. De innovatieve aanpak en speelruimte van Krachtenspel.nl:

  • Geeft de mogelijkheid om leergebied overstijgend te werken aan persoonsvorming, socialisatie en het sociale (pedagogische) klimaat.
  • Heeft een heldere visie met pedagogische kwaliteit. Gebaseerd op gemeenschappelijke basiswaarden, capaciteiten en doelen met betrekking tot houdingen. Met oog voor de relatie, autonomie en competentie van allen.
  • Werkt vanuit basiswaarden Welzijn en Verantwoordelijkheid aan doelen: Verbinding, Zelfstandigheid, Creativiteit en Zinvol samenwerken. Bron: Focus 3, Instrument om beleid te toetsen op pedagogische kwaliteit. Mieke Vollenhoven, CPS 1999.
  • Richt de focus op het omgaan met grenzen van jezelf en de ander in uitdagende sociale situaties waarin ook groepsdynamische krachten spelen.
  • Leert deelnemers omgaan met verschillende mensen (iedereen is uniek) en grenzen.
  • Zorgt voor een ontmoeting op of bij de grens. Daar wordt het leuk en spannend voor deelnemers en begeleiders en kun je volop leren met elkaar.
  • Gaat het steeds om de kernvraag: wanneer is deze houding constructief in deze situatie? Wanneer niet meer? Hoe pakken wij het aan? Waar ligt de grens? Daar is geen vast antwoord op. Maar je ontdekt het vaak wel!
  • Alle deelnemers ontwikkelen sociale houdingen (leren van elkaar, van ervaringen en van “fouten”).
  • Geeft alle betrokkenen meer zicht op groepsdynamische krachten, patronen in de groep, (school)organisatie en de samenleving.

Waar begin je bij een meer integrale aanpak?

De cultuur is de voedingsbodem voor een lerende organisatie. Naast professionalisering en pedagogische kwaliteit gaat het om de ontwikkeling van een leergang die gericht is op houdingen van alle mensen. Waar begin je? Dit proces kan alleen op gang komen wanneer de leiding van de organisatie met docenten/groepsbegeleiders gaat werken aan een doelgerichte meer integrale benadering waarin doelen die gericht zijn op attitude een plek krijgen. Dat is de basis. Daar kunnen specifieke doelen en vak-inhouden die er vaak al zijn later op aan sluiten. Bespreek allereerst hoe je het proces doorloopt om constructieve houdingen te bereiken. Een cyclus die je steeds evalueert. Je bent zelf het instrument. Dat is de invalshoek. Bereik overeenstemming om die kant op te gaan. Met het materiaal op Krachtenspel.nl kun je op drie manieren starten. 1. De begeleiders gebruiken (zoals nu vaak het geval is) losse oefeningen in bestaande vakken/leergebieden. 2 De leider stimuleert een project (begin overstijgende leer- en speelruimte) en begeleiders gaan samen aan de slag met een groep deelnemers. 3. Een beleidsgroep kiest voor een integrale aanpak in 10 stappen en gaat integraal aan de slag. Begin met de deelnemers steeds met Start Krachtenspel op de website. Deze is actief, voor alle leeftijden en vrij toegankelijk.

Met de Tien stappen van Krachtenspel.nl kan een beleidsgroep via concrete beleidsstappen in een cyclus toewerken naar een meer integrale aanpak van het sociale klimaat, sociaal-emotionele educatie en actief burgerschap en dit proces kort en krachtig aanpakken. Je krijgt snel inzicht in wat een beleidsgroep met begeleiders en deelnemers samen in een jaar tijd kan bereiken. Je legt in deze cyclus de focus steeds op een andere houding van jezelf als begeleider en de deelnemers, een ander sociaal probleem (bijv. conflictsituaties) en je werkt steeds met een andere succesfactor. Zowel begeleiders als deelnemers leren van en met elkaar. Als die beweging doorwerkt, krijg je een socialer (pedagogischer) klimaat en zal het ook beter gaan met andere leerresultaten toont onderzoek aan. Zie de samenvatting op: https://www.krachtenspel.nl/blog/10-stappen-krachtenspel-nl-korte-versie/. Het totale procesformat komt beschikbaar voor scholen die bijdragen (zie verder). Maak onderscheid tussen wat je gaat doen op welke leeftijd. Op Krachtenspel.nl is onderscheid tussen deelnemers van alle leeftijden (10+). Dat is ook het basismateriaal voor iedereen. Daarna is er vervolgmateriaal (15+). De meeste spelopdrachten kunnen vanaf 12+.

Wat voor producten maken we nu?

De fysieke producten die nu worden afgemaakt en vormgegeven zijn bestemd voor leiders, begeleiders en deelnemers van alle leeftijden. Te gebruiken in het po, vso en vo (10+) en ook als basismateriaal voor deelnemers in andere (school)organisaties (15+). Je kunt er als leider met een beleidsgroepje en begeleiders zelf mee aan de gang met deelnemers. Het gaat om:

  • Tientallen Krachtenspel-kaarten voor alle leeftijden. Zowel voor deelnemers als hun begeleider of docent (10+). Op de voorkant de afbeelding van de constructieve sociale houding en op de achterkant meerdere opdrachten: eigen verhalen, oefeningen, spelsituaties en aanpak van sociale problemen.
  • Een stappenplan voor de beleidsgroep (10 stappen met het totale procesformat) waarmee zij met begeleiders een (deel van de) leergang zelf kunnen uitvoeren.
  • Een stappenplan voor begeleiders waarmee zij zelf de lessen kunnen uitvoeren.

Krachtenspel.nl samendragen

Krachtenspel is een burgerinitiatief van experts. Help ons om de website toegankelijk te houden en onze doelen te bereiken. Elk bedrag is welkom! Vanaf 100€ ontvang je ook de kaarten en stappenplannen zodra deze gedrukt zijn. Doneer nu https://www.krachtenspel.nl/nu-doneren of zie meer informatie in de bijlage.

Met vriendelijke groet,
Mede namens de kerngroep,

Mieke Vollenhoven
Oprichter Krachtenspel.nl

info@krachtenspel.nl
06-55898760

Het interview Stichting Nivoz

Sociaal-emotionele ontwikkeling en Krachtenspel

26 april 2021

Krachtenspel biedt gereedschap voor sociaal-emotionele vorming en burgerschapsonderwijs en helpt jongeren zichzelf te ontdekken. Ze leren welke krachten in hun leven spelen en hoe die krachten hun drijfveer kunnen zijn, maar ook uit de hand kunnen lopen, zegt Mieke Vollenhoven. In dit interview, door Rikie van Blijswijk, gaat Mieke Vollenhoven, de vrouw achter Krachtenspel, dieper in op de achtergronden ervan. “Deze krachten en valkuilen leven in jou en mij, in groepen en in de samenleving”.

Er zal in het onderwijs altijd wel discussie blijven over de geldigheid van programma’s en methoden omdat, afhankelijk van de gebruiker en/of de beoordelaar, uiteenlopende criteria zullen worden aangelegd. Zo zullen leraren al gauw denken aan een aantrekkelijke inhoud en aan gebruiksvriendelijkheid. Maar bestuurders en wetenschappers zullen hoge eisen stellen aan gebleken effectiviteit.

Dat laatste zal zich zeker voordoen wanneer het gaat om programma’s of instrumenten als het gereedschap op Krachtenspel.nl, hier geïntroduceerd, die bedoelen sociaal-emotionele ontwikkeling te bevorderen. Omdat het in dit geval altijd om gevoelige onderwerpen gaat zullen leraren eens te meer zoeken naar common sense, naar wat begripsmatig en qua inhoud gemakkelijk herkenbaar is in de dagelijkse praktijk, waarmee ze dus vlot aan het werk denken te kunnen.

Wetenschappers die het eerst en vooral gaat om aangetoonde effectiviteit zullen hier geen genoegen mee nemen en met het programma een experiment aangaan en proberen te komen tot evidence. Deze praktijk heeft nogal eens tot gevolg dat het programma zich aan de toetsingsmethode moet aanpassen in plaats van andersom of dat waardevolle initiatieven afvallen.

In het geval van Krachtenspel hebben we met deze spanning te maken. Het spreekt sterk tot de common sense, maar het is de vraag of het instrument bijvoorbeeld vragen naar conceptvaliditeit bevredigend zal kunnen beantwoorden en of effectiviteit wel te meten zal zijn gezien de complexiteit van de handeling. Het houdt echter veel wijsheid in, is omvattend en speelt in de leraar-leerlinginteractie, de plaats waar de actie is.

We presenteren hier een interview met de bedenker en eerste ontwikkelaar van het instrument, Mieke Vollenhoven, als voorbeeld van een initiatief dat niet zo vatbaar lijkt voor wetenschappelijke toetsing, maar stevig gefundeerd is in praktische wijsheid en daarom heel waardevol kan zijn.

Sociaal-emotionele ontwikkeling
Mieke Vollenhoven verstaat sociaal-emotionele ontwikkeling als “Een dynamisch proces waarmee kinderen en jongeren de fundamentele levensvaardigheden verwerven, die hen helpen bij het ontwikkelen van een eigen identiteit, het opbouwen van relaties met anderen en het hanteren van verwachtingen van hun omgeving”.[1] Dat houdt bewustwording, ontwikkeling van het zelf en een realistisch en positief zelfbeeld in, maar ook het aangaan van relaties, het leren verplaatsen in en omgaan met anderen, het reflecteren op eigen gedrag, conflicthantering, weerbaarheid en het maken van eigen keuzes.

[1] https://www.slo.nl/thema/meer/gezonde-leefstijl/doelgroepen-thema/ Geraadpleegd op 4 maart 2021

Wie ben je?
Mieke Vollenhoven ontwikkelde het fundament voor Krachtenspel, waarmee jongeren zichzelf leren kennen. In het gesprek dat begint met de vraag over wie ze is en waar ze vandaan komt, blijkt haar familieachtergrond een krachtige inspiratiebron voor haar werk. ‘Daarvoor ga ik terug naar mijn wortels,’ begint Mieke. ‘Aan de kant van mijn vader veel aandacht voor theologie, ethiek en filosofie. Aan de kant van mijn moeder veel aandacht voor onderwijs en gezondheid. Het zit in mijn opvoeding en misschien ook wel in mijn genen om mij verantwoordelijk te weten voor wat er om mij heen gebeurt en mijn talenten volop in te zetten voor de samenleving. Hard werken, goed je best doen en verantwoordelijkheid dragen voor de zwakkeren in de samenleving was belangrijk en gewoon.

Mijn grootvader van mijn moeders kant was kunstschilder en tekenleraar. Van hem heb ik wellicht het denken in beelden, de creativiteit, te danken. Als kind wilde ik mij al creatief uiten en iets betekenen voor een ander. Door de filosofie, de theologie en de kunsten kan ik op een levensbeschouwelijke en creatieve manier kijken naar mensen en culturen. Dat zijn de twee glazen van mijn bril om naar het leven te kijken. Ik heb een sterke behoefte om mijn denkbeelden toegankelijk te maken voor iedereen.

Ikzelf heb theologie gestudeerd in Brussel en ben afgestudeerd op het onderwerp ‘leerprocessen in de cultuur’. Later heb ik een opleiding gevolgd in professionele communicatie en een coachopleiding gedaan.’

Wat inspireerde jou tot het concept achter Krachtenspel?     
‘De relatie tussen leerling en leraar is voor mij een levende relatie die aandacht vraagt. Leerling en leraar (student en hoogleraar) hebben geen vanzelfsprekende band. Ze leven in een andere wereld met een ander gevoel voor tijd. Jongeren hebben meer een intuïtie voor de toekomst en ouderen brengen ervaringen en inzichten uit het verleden. De kunst van het leren is om beiden te respecteren en een brug te slaan vanuit nieuwsgierigheid voor de eigenheid en talenten van de ander. Dat is niet nieuw. Augustinus had het er al over in Pourquoi des professeurs? Het is mijn overtuiging dat capaciteiten op sociaal-emotioneel gebied (in de zin van persoonlijke kwaliteiten of vermogens, red.) alleen ontwikkeld kunnen worden in relatie met anderen. Achter het laptopscherm en alleen op je kamer is het een worsteling. Het was daarom mijn droom om Krachtenspel te ontwikkelen voor jongeren in onderwijs, zorg en andere domeinen om beide generaties met elkaar in gesprek te laten zijn over hoe we met elkaar omgaan. Niet door te praten over de capaciteiten maar door in de praktijk te reflecteren op onze eigen houding. Daar zijn ook ervaringsgerichte oefeningen, (eigen)verhalen, beelden en spelsituaties voor nodig.’

Oefenen met Krachtenspel
Met dit gereedschap op Krachtenspel.nl leren jongeren zichzelf, de ander en de krachten in groepen beter kennen: hun geestkracht, kwaliteiten, krachten en grenzen op dit gebied. Door de oefeningen en spelsituaties kunnen ze zelfstandig en veilig oefenen. En ontwikkelen ze de nodige capaciteiten. Voorbeelden hiervan zijn: doorzettingsvermogen, creatief handelen, omgaan met verleiding en misleiding, (zelf)vertrouwen, het innemen van ruimte, het effectief grenzen stellen of het flexibel omgaan met verschillen. Ze ontdekken wat er speelt onder hun eigen gedrag, hun motieven: wat laten ze zien aan lichaamstaal? Welke gevoelens of overtuigingen hebben ze? Welke boodschappen en signalen geven ze (onbewust) af?

De krachten waarover we spreken laten zich concreet zien in de houding van mensen. Sociaal-emotionele kwaliteiten kunnen sterk zijn, maar anderzijds ook verworden tot valkuilen. Dat gebeurt als ze over de top gaan. Het gaat om het bewust waarnemen van dat kritieke moment dat je niet meer constructief bent.

Strijdgeest, Vechtjas en Aanvaller
Stel dat jouw sterke kant – moedig zijn – is. Deze kracht wordt gerepresenteerd door de Strijdgeest. Jouw kracht is het om te strijden. Jouw kwaliteiten zijn: de strijd aangaan, niet bang zijn, durven, confronteren, je plek innemen, er helemaal voor gaan, kwetsbare mensen of natuur beschermen. Je kunt als strijder echter ook doordraven. Dan word je een vechtjas of een aanvaller. Je gaat iedereen uitdagen, je wilt imponeren, je bent agressief en gebruikt wapens, je ontkent jouw pijn en gaat oordelen over wie bang is, wie een watje is en belandt zo in vijanddenken.

Zie hier hoe met Krachtenspel ‘gespeeld’ kan worden met deze en andere krachten. Op deze manier kun je een constructieve en destructieve houding bij jezelf ontdekken. Met het gereedschap van Krachtenspel krijgen jongeren, (gerekend vanaf een jaar of 15, en er is ook werkmateriaal voor kinderen) op inspirerende wijze inzicht in hun krachten.

Wat op het spel staat
De meesten jongeren ontwikkelen capaciteiten als vertrouwen (je kunnen hechten aan iemand), autonomie (besef van eigenwaarde) en initiatief (een beeld over waar je naar toe wilt) van jongs af aan (onbewust). Er zijn er echter ook die het contact ontberen, leven in isolement of in een context van gebroken relaties. Dan is het contact met professionele begeleiders, maar ook docenten en leeftijdsgenoten zeer behulpzaam om deze basis-capaciteiten alsnog te ontwikkelen. Deze basis is onmisbaar om mens te zijn, te leren, samen te werken en te presteren. Mieke benadrukt het belang om die basis met zorg en liefde te onderhouden en verder te ontwikkelen.

‘De krachten en valkuilen van individuen zijn tevens de krachten en valkuilen in groepen en culturen. Het gaat ook om thema’s als discriminatie, agressie en manipulatie, versterkt door social media‘, zegt Mieke. We bewegen ons in het krachtenspel van de tijdgeest. ‘Jongeren dienen hun eigen capaciteiten en geestkracht te ontwikkelen om niet meegesleurd te worden met allerlei stromingen en te leren voelen dat hun grens in het geding is.’

School als oefenruimte
Leraren met tact en inspirerende pedagogische leiders maken aandacht, tijd en ruimte vrij om te kunnen werken aan kwaliteiten en capaciteiten als zelfredzaamheid, zelfstandig denken, creatief denken, doorzetten of ondernemingszin. Het gaat om essenties van mens-zijn. School is een oefenruimte die aanraakt en uitdaagt. Daar horen duidelijke grenzen bij, zonder te veel betutteling of isolement.

‘Het is lastig voor jongeren om zich voor te bereiden op hun toekomst als ze niet kunnen omgaan met sociaal-emotionele vragen’, merkt Mieke op. ‘Die zijn er altijd, zeker op die leeftijd en scholen lijken verlegen om hiermee om te gaan. Leraren hebben vragen over hoe dat te doen zonder te psychologiseren, te rationaliseren of te moraliseren. Hoe werk je met jongeren aan ongezonde patronen zoals verslaving en intimidatie, wat bied je als antwoord op nepnieuws? Hoe leer je hier je kwaliteiten en valkuilen kennen in een klimaat waarin verschillen sterker worden en ook in de politiek bij leiders de grenzen niet meer duidelijk zijn?’

Voorbereiding op de samenleving
Het gereedschap op Krachtenspel.nl is een hulpmiddel voor de leraren en (bege)leiders om te werken aan de nodige capaciteiten en competenties om jonge mensen voor te bereiden op de samenleving. In het gereedschap achter Krachtenspel.nl worden daarom zowel de krachten achter sociale problemen als typerende houdingen van mensen en groepen verhelderd. In het werkmateriaal (voor jong en oud) gaat het vooral om het herkennen en hanteren van die krachten in praktische situaties door verhalen, beelden, symbolen en oefeningen waaraan veel professionals uit de vriendenkring  hebben meegewerkt.

Mieke vervolgt: ‘Het krachtenspel waarin we ons bewegen is een voortdurend leerproces waarin je je aan elkaar spiegelt: hoe je communiceert, hoe je je grenzen aangeeft, hoe je creatief handelt of zinvol onderneemt. Daarmee wordt sociaal-emotionele educatie vorm gegeven.’

Voor wie is het?
Op de website is het gereedschap te vinden. Compleet met de verhalen, spelsituaties, oefeningen, beelden en symbolen. Je kunt zelf kiezen bij welke werkwijze je je lekker voelt. Er komen spelkaarten aan die je in de hand kunt houden. Het materiaal is breed inzetbaar en beschikbaar voor interne begeleiders, docenten, vertrouwenspersonen en vrijwilligers zoals ouders. Het is vrij eenvoudig om met de krachten kennis te maken. Er staat ook een test op.

Wat wordt met Krachtenspel bereikt?
Bewustwording en ontwikkeling van de constructieve krachten in jezelf, in anderen en groepen. Maar ook herkenning van het kritieke moment dat je houding (of die van anderen) over de top gaat en destructief kan worden. Het oefenen van het effectief hanteren van de krachten. En de krachten bundelen in groepen.

Op zoek naar meer informatie over het gereedschap op Krachtenspel.nl?
www.Krachtenspel.nl (open source, non-profit)
Auteurs: Mieke Vollenhoven met Jan Ausum en Dirk van der Spoel

In dit filmpje kun je in een paar minuten zien over welke krachten het gaat en wat ze doen met mensen”, aldus de uitleg op de website.

 

Waar blijft de leerkracht als inspirator?

Waar blijft de leerkracht als inspirator? Als dromer, filosoof of strijder?

Hoe kun je dat waarmaken als deze rol niet wordt benoemd?

Auteur: Mieke Vollenhoven

Er was een tijd dat theologen, filosofen het onderwijs vormgaven. Lang geleden. De vorming was gebaseerd op oeroude principes die het hele leven bepaalden. Er waren beginselen die gezinnen, scholen en de samenleving in hun greep hielden. Ik ben er mee opgegroeid. ‘t Was niet te vermijden. Ik ken zowel de eerbied uit de jaren 50, als het protest in de jaren ’60 tegen het geestelijk gezag en ook, nog later, de speurtocht naar hoe we ons weer kunnen verbinden. De principes kon ik als kind niet verwoorden. Ze leefden in mij. Iets om trots op te zijn? Ik weet het niet. Maar ik ken wel het verschil met deze tijd. Nu zijn er veel minder gemeenschappelijke waarden of principes. Mijn beginselen zijn anders dan die van mijn grootvader. Maar beginselen horen er nog steeds bij! Docenten en coaches horen in mijn ogen kernwaarden uit te stralen. Inspirerend leiderschap te tonen!

Rollen

Als ik nu iets lees over de rollen van de leraar, of de hoogleraar, kom ik vooral praktische rollen tegen. De docent begint als gastheer (welkom heten!) en eindigt als afsluiter (vergeet niet te evalueren!). Hij moet goed kunnen presenteren, anders komt de lesstof niet over. Het moet natuurlijk ook een didacticus zijn, anders kan hij de les niet vormgeven en het proces onder controle houden. En wat we niet mogen vergeten, is dat hij ook een pedagoog moet zijn. Met oog voor het kind. Als daar nog tijd voor is. Tot slot is hij ook nog een (leer)coach. Leerlingen en studenten moeten hun weg in het onderwijs en (beroeps)leven vinden. Daar heb je een coach voor nodig. Heel goed allemaal. Dat meen ik. En toch…ik mis iets essentieels. Is het mijn bloed dat borrelt? Mijn eigen drijfveren. Of is het veel meer?

Gemis

Ik mis de docent als inspirator, dromer, hartstochtelijk filosoof, verhalenverteller of kunstenaar. Ik wilde soms huiveren als leerling en student. Versteld staan van wat er werd gezegd. Bewogen worden ook al begreep ik het niet helemaal. Leraren mochten tijden doorgaan als ik er het leven bij kon ervaren. Ik wilde wegdromen en tegelijk mijn aandacht erbij houden. Ontdekken wat het mysterie was. De gouden draad in het verhaal pakken. Of het nu wiskunde of Nederlands was. Ik wilde een spiegel zien waar ik in kon kijken. Of merken dat een ander geboeid zat te kijken, een scherpe vraag stelde of dat het stil werd in de klas… Wat ik níét wilde is: veel dingen zien die je moest onthouden, indelen en uitpluizen. Veel woorden horen en iets over hun samenhang. Zonder dat je wist wat het betekende! Voortdurend oefenen van lesstof, vaardigheden en de toepassing ervan. Ik heb ergens heimwee naar oertijden. Ik wil weg van de tijdgeest. Zonder terug te keren naar de morele druk van mijn voorvaderen. Maar om wat voor geest gaat het dan? Welke krachten hebben we in het onderwijs bewust te maken en een plek te geven?

De geest krijgen

Er zijn geesten die we niet meer duidelijk benoemen maar wel kunnen aanwaaien. Ze kunnen in een groep een vuur ontsteken, een wind aanwakkeren, een golf van emoties oproepen. Een inspirator kan die geesten helder maken. Misschien is het de Strijdgeest waarbij de docent voor de klas zich boos kan maken over onrecht; de Werkgeest waardoor een docent een hele klas kan laten samenwerken. Misschien is het de Droomgeest waardoor de verbeelding parten gaat spelen. Die krachten van de geest zitten niet alleen bij de man of vrouw voor de klas. De rol van de inspirator zit dieper, raakt meerdere doelen tegelijk. Het gaat om een mentaliteit, gemeenschappelijk bewustzijn van de nodige verandering. Ook bij de leerlingen of studenten. Het gaat erom dat we de geesten leren onderscheiden en hanteren. Neem bijvoorbeeld de Strijdgeest. Die beheerste ik nog niet goed als leerling. Ik was nog geen Strijder maar soms een Vechtjas. Ik werd kwaad van een beoordeling die mijn geest verlamde, een onterecht excuus dat ik moest maken, maar ik wist niet goed hoe ik die boosheid effectief kon uiten. De krachten van de geest zitten dieper, gaan verder dan de kwaliteiten van Ofman. Maar je kunt het leren om die geesten te hanteren en in balans te houden. De hele klas, het hele team kan leren wanneer de Werkgeest optimaal is of wanneer er een Stresskip of een Opjager aan het werk is. Kunnen mensen dit onderscheid op tijd maken en aangeven? Krijgen coaches, docenten en leerlingen de kans om zich hierin te trainen? Vroeger was er geen schijn van kans voor de leerling die de geest kreeg in de klas en er iets over wilde zeggen. En nog steeds… ook in deze tijd, lijkt de stem van de ziel weinig kans te hebben.

Is het tijd?

Vandaag heb je echt wel leraren en hoogleraren die bevlogen zijn, het verleden op doen leven, coaches die je de nodige ervaring geven. Maar er zijn weinig Inspirators die ervoor zorgen dat je inzicht krijgt; een antwoord wilt geven op je eigen geschiedenis! Ook vandaag zijn er goede leraren die je het gevoel geven dat er een weg is die je kunt gaan. Maar een inspirator is meer dan een leercoach en laat je ervaren dat je er een prijs voor wilt betalen! Is het duidelijk wat ik mis in het scholingsaanbod? Nogmaals, het geldt niet alleen voor leerlingen. Ook voor docenten en schoolleiders. Ooit heb ik – samen met Piet Weisfelt en Luc Stevens – de training Inspirerend leiderschap ontwikkeld. De eerste in Nederland. Is het nu tijd voor de leerkracht als Inspirator? Zal het materiaal op de website www. Krachtenspel.nl, dat deze krachten duidelijk maakt, een echte kans krijgen? Of moeten de deskundige idealisten, die hun werk – open source – willen delen, meedoen met het huidige tijdsgewricht en de marktwerking? Kunnen de creatieve makers op eigen wijze hun werk verder ontwikkelen met hulp van vrijwillige bijdragen? Zijn er organisaties die hen willen helpen met de activiteiten? Dat willen we graag weten. Of worden we als inspiratoren, dromers en strijders gedwongen ons werk uit handen te geven aan organisaties die de markt kennen?

De essentie raken

Ik mis de leerkracht als inspirator, ziener, dromer. En als gelovige in wat wezenlijk is. Niet met het ouderwetse gezag waarmee dingen moeten gebeuren. Niet alleen als opvoeder. Het gaat om de Inspirator/coach die me in mijn ziel raakt. Met woorden die me tot op het bot raken. Met ogen waarin ik terugkijk. Die ook de geest van de groep kan aanwakkeren. Niet alleen fysiek ons in beweging brengen (ook hard nodig trouwens) maar waarin we de geest krijgen. Om daar ruimte voor te maken moeten we een prijs betalen. Ok, laat de leerkracht maar wat meer fouten maken, niet goed beginnen of afsluiten, af en toe de rode lijn verliezen of een verkeerde beoordeling geven. Wat geeft het als we op tijd de mens kunnen worden die we verlangen? Zorg ervoor dat we (aan)geraakt kunnen worden. Dat we weer geloven in de krachten van de geest zonder dat zij onder het vloedkleed worden geschoven. In de marge geduwd. Belachelijk gemaakt omdat je ze moeilijk kunt meten. Of als handig setje verkocht voor een veel te hoge prijs.

Het waarmaken

Laten zij die ons doen leren, soms een god worden, een engel, advocaat van de duivel, een gelovige of ongelovige, schepper, een nieuwe dag creëren of juist de schaduwen belichten waar we bang van worden zonder dat we het weten. Laten de leerlingen, studenten, leerkrachten, coaches en hoogleraren en het bevoegd gezag alsjeblieft – om hun geestkracht te behouden – de Inspirator opzoeken, weigeren veel lijstjes in te vullen en soms ruzie maken met het bevoegd gezag. Waar blijft de leerkracht als inspirator? Zijn ze er nog? Verdwijnen ze in de marge? Of worden ze onderdrukt en branden ze op, zonder dat we voor hen opkomen? Net als de huisarts die de tijd wil nemen voor patiënten. De zorgverlener die een klusje wil doen wat niet mag. De vraag is: Hoe ga je effectief om met de krachten van de geest? Neem je de tijd om een inspirator te zijn? Op de website Krachtenspel.nl kun je, samen met leerlingen en collega’s, de krachten leren kennen en hanteren. Bijvoorbeeld de krachten van de strijder die een vechtjas of een aanvaller kan worden. Of de dromer die een fantast of een warhoofd kan worden. Tenminste, als je er tijd voor hebt. Wil je deze informatie dan met belangstellenden delen?