In een wereld van polarisatie, marktdenken en prestatiedruk voeren stress en sociaal-emotionele uitdagingen vaak de boventoon. Hoe kun je je eigen rol daarin spelen? Spreek jij duidelijke taal?
Dat kun je oefenen. Krachtenspel.nl biedt nu – vanwege het maatschappelijk belang – al het werkmateriaal in de downloads gratis aan voor educatief gebruik. Niet voor commercieel gebruik. We hopen dat we van professionals meer feedback te ontvangen.
In deze nieuwsbrief: 1. Waar gaat het werkelijk om? 2. Wat is er voor werkmateriaal? Wat zijn reacties uit scholen? 3. Wat is er veranderd op de website? 4. Welke drie routes biedt Krachtenspel.nl? 5. Voorbeelden van werkmateriaal in de downloads 6. Hoe doelgericht met houdingen werken? 7. Doelen en criteria om te toetsen. 8. Wat hebben we nodig?
1. Waar gaat het werkelijk om?
Bij het oefenen van sociale competenties gaat het niet alleen om toetsbare kennis, inzicht en vaardigheden, maar ook om zelfvertrouwen, leren met hart en ziel. Dat gaat om aanwezig zijn, contact houden, waarnemen, onderzoeken, vragen stellen en kunnen zeggen waar het op staat. Dat gaat om antwoord geven op wat er zich in relaties met anderen afspeelt. Om STOP kunnen zeggen als het te ver gaat. Welk verhaal vertel jij? Laat je je gezicht zien? Welke kracht laat jij dan zien? Daar, in die oefening, ontstaat verbinding, meer autonomie en word je samen creatiever en sterker. In dat leerproces kun je samen overwegen: Wat is de kracht achter jouw woorden, beelden, daden en dromen? Welke krachten (invloeden intern en extern) spelen er achter wat we zeggen, denken, ervaren en doen? Welke houding heb jij als het om democratische waarden vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit gaat? Die van een gevangene of van een vrij mens?
Wees onbevangen als een kind. Puur als de duiven. Scherpzinnig als de slangen. Dit werd duizenden jaren al gezegd. Dat leer je niet uit een boekje. Dat kun je niet toetsen. Die onbevangenheid, die wijsheid leren we als we onze wijze van werken, spreken, leiden en dromen en onze vragen en twijfels aan elkaar laten zien en durven oefenen. Ook in de klas. We blijven allemaal leerlingen en studenten.
Het werkmateriaal voor sociale educatie en actief burgerschap op Krachtenspel.nl is gericht op een leerproces waarin het gaat om Welzijn (je moet er wel kunnen zijn… er niet levenloos bijhangen of een spelletje spelen) en Verantwoordelijkheid. Dat betekent:
- Leren uit het verleden. Maar niet blijven hangen in het verleden of de traditie;
- Perspectief voor de toekomst. Maar niet verzanden in plannen of valse beloften;
- Reflectie op de binnenwereld. Maar niet gevangen in je eigen hersenspinsels, gevoelens of belangen van onze eigen groep of partij;
- Ergens voor gaan in de buitenwereld. Maar je niet te verliezen in je rol, positie, activiteiten of verwachtingen van die wereld.
Die constructieve houding kunnen we oefenen in het hier en nu. Zonder te overtuigen. Zonder elkaar of de leerlingen aan de meetlat te leggen. Zonder de richting voor anderen te bepalen. Dat geeft inzicht en energie!
2. Wat is er voor werkmateriaal?
Krachtenspel.nl biedt concreet werkmateriaal voor 10+, 12+ en 15+ voor deelnemers, jongerenbegeleiders, docenten en (beleids)groepen die werken aan persoonsvorming, sociale educatie en actief burgerschap. De aanpak sluit aan op wetenschappelijke inzichten en is in lijn met het wettelijk kader voor actief burgerschap. Met het werkmateriaal kun je:
- Constructieve sociale houdingen oefenen.
- Kiezen uit een losse oefening, lessenserie of heel programma opbouwen.
- Aansluiten op andere methoden, werkmaterialen of werkwijzen.
- Samen keuzes maken uit de inhoud (houdingen/krachten).
- Zicht krijgen op de krachten achter sociale problemen.
- Zelf je werkwijze kiezen (oefeningen, verhalen, spel, beelden en aanpak).
- Pedagogische competenties en sociaal (pedagogische) kwaliteit ontwikkelen.
- Een integrale aanpak (professionalisering, schoolcultuur) in 10 stappen bereiken.
De reacties uit scholen en andere organisaties die we hebben gekregen, zijn enthousiast:
“Door de opdrachten te doen, krijg ik een veel beter beeld van leerlingen.”
“Een autistische jongen begreep ineens wanneer zijn gedrag gevaarlijk kan worden.”
“Met Krachtenspel kan ik snel actief aan de slag om sociale houdingen te oefenen.”
“Alles is er al. We kunnen er zo mee aan de slag en zelf keuzes maken.”
“Je kunt met Krachtenspel alle kanten op. Ook in de zorg of het bedrijfsleven.”
“Krachtenspel.nl is innovatief en heeft herkenbare pedagogische uitgangspunten.”
“Krachtenspel werkt aan sociale competenties van leiders, docenten en studenten.”
“In dit spel leer je met hoofd, hart, handen en voeten. “
3. Wat is er veranderd op de website?
Er is de afgelopen maanden heel wat veranderd op de website:
- Alle downloads hebben een update gehad. De downloads voor alle leeftijden (10+) zijn direct toegankelijk. Ook de Startopdrachten van Het Krachtenspel-spel;
- Er is van alle downloads een voorbeeld (preview) gemaakt van het eerste deel. Je kunt voor 12+ en 15+ nu direct een voorbeeld (preview) bekijken.
- De downloads op de Krachtenpagina’s zijn toegankelijker voor jong en oud (12+).
- Als je een account aanmaakt, kun je het hele werkmateriaal (klik daarna op Login) downloaden voor educatief gebruik.
- De gebruiksaanwijzing Hoe werkt het? is bijgesteld en aangepast met het oog op de drie routes die je als gebruiker kunt nemen.
- De inschrijfformulieren zijn nu bestemd voor professionals die meer doelgericht gaan werken, stappenplannen en fysiek materiaal ontvangen.
4. Welke drie routes biedt Krachtenspel.nl nu?
- De route voor jong en oud met basismateriaal voor alle leeftijden (10+), zoals Start Krachtenspel met de digitale spelkaarten (10+), een kinderverhaal (8+), het korte verhaal Het Krachtenspel met opdrachten voor alle leeftijden (10+), de video’s en vele startopdrachten in de downloads (12+ en 15+), is direct en gratis toegankelijk voor educatief gebruik. Zie de Gebruiksvoorwaarden.
- De route met het vervolgwerkmateriaal (vooral 12+ en 15+). Hier werk je verder met een bepaalde kracht (zie de pictogrammen onder aan de pagina) of een bepaalde werkwijze (zie Overzicht Werkwijzen). Deze downloads zijn gratis toegankelijk voor educatief gebruik nadat er een account is gemaakt. Wederom, dit geldt niet voor commercieel gebruik. Dan zijn er schriftelijke afspraken nodig.
- Fysiek werkmateriaal, zoals stappenplannen om doelgericht te werken in groepen (en later de spelkaarten), is beschikbaar via het inschrijfformulier. Daarmee draag je bij als donateur of vriend aan de doelstellingen van Krachtenspel.nl. Ook kun je ons steunen via https://www.krachtenspel.nl/nu-doneren.
5. Voorbeelden van werkmateriaal in de downloads (route 2)
Iedereen krijgt het vroeg of laat voor zijn kiezen. Soms ongrijpbaar. We nemen de kracht van de Werkgeest en de houding van de Harde werker en de Stresskip onder de loep, omdat er veel gesproken wordt over werkstress en prestatiedruk. Ook dat is een sociaal probleem.
Ook op school kun je elkaar opjagen, te veel onder druk zetten, in een hoek zetten of schuiven met verantwoordelijkheden. De leiding moet op tijd ingrijpen en een constructieve houding stimuleren maar dat lukt niet als de leider zelf geen zicht heeft op de dynamiek in de groep en de cultuur. Je kunt je niet steeds in lastige situaties terugtrekken, nieuwe plannen maken, mooi weer spelen, anderen de schuld geven, je te veel aanpassen, blijven klagen, terugslaan of in dromenland verblijven. Ook jonge mensen komen deze krachten in mensen en groepen tegen. Sociaal wenselijk gedrag kan ook een valkuil zijn.
Je kunt als (bege)leider ingrijpen als je je bewust bent van de krachten achter sociale problemen. En je eigen rol daarin. Anders blijf je zelf gevangen in patronen. Je komt er samen met deelnemers eerder uit als je de positieve kracht ziet die achter het negatieve gedrag kan spelen. En dat samen kunt benoemen. Hoe zit dat? Wat betekent een constructieve houding bij Harde Werkers op school of je werk? Hoe oefen je dat met Krachtenspel.nl?
- Via de pictogrammen of Werken met de 7 krachten (zie het menu op www.krachtenspel.nl) kun je ook met jonge deelnemers (10+) twee kanten van diverse houdingen en krachten in beeld zien. Bijvoorbeeld de Kracht van de werkgeest. Je ziet direct dat jij als Harde werker goed bent in doorwerken, presteren, succes bereiken, je lijstje afwerken en resultaat gericht bent. Je ziet op die Krachtenpagina’s ook waar een Stresskip goed in is! https://www.krachtenspel.nl/kracht-van-de-werkgeest/
- Als je hier een account maakt, kun je (klik op Login) de complete download openen en bij al het werkmateriaal. Voorbeeld: In de download Ken je werkgeest (12+) ontdek je samen: Wat is de kracht van De Harde werker in de praktijk? Wat gebeurt er als deze houding te ver gaat en de Harde werker een Stresskip wordt? Hoe zie jij dat in de fysieke reactie van jezelf en anderen? Wat voor taal gebruik je dan? Wat is voor jullie een constructieve reactie?
- In de download Het Krachtenspel-spel (12+ en 15+) staan vele spelsituaties bij de Werkgeest en andere krachten. De startopdrachten (voor 10+ goed kijken wat er past) in het voorbeeld zijn direct toegankelijk. Daarna volgt (klik op Login) het spel met vele spelsituaties om sociale houdingen zoals die van de Strijder, Harde werker, Wijs mens etc. te oefenen. (12+ en 15+). https://www.krachtenspel.nl/spelsituaties/
6. Hoe doelgericht houdingen werken?
Om welke competenties gaat het in dit leerproces? Bij sociaal – emotioneel leren (SEL) en actief burgerschap gaat het op Krachtenspel.nl om het oefenen en stimuleren van:
- Besef van zichzelf en de ander zoals meer bewuste kennis van zichzelf, emoties, zelfvertrouwen, houding, kunnen, grenzen, zelfregulatie in directe nabijheid en de groep (10+), de leefomgeving en samenleving (12+ en 15+ meer vo en mbo).
- Besef van de ander: omgaan met verschillende gevoelens, waarden, belangen, gedrag en houdingen van anderen. Kiezen of je je aanpast aan een ander of niet.
- Zelfmanagement: hanteren van je gedachten (en emoties), handelingen en houding, strategieën bedenken en inzetten om problemen doelgericht het hoofd te bieden en hanteren van gedrag en houdingen bij sociale problemen.
- Relaties hanteren: in verschillende contexten op constructieve wijze sociaal gedrag tonen; relaties en contact aangaan en uitsluiting/probleemgedrag tegengaan. Ook het aangaan van conflicten (negeren, confronteren, verzet, protest, kritiek etc.) hoort erbij. Ook je verhouden tot sociaal gedrag van anderen die sociale problemen veroorzaken.
- Keuzes maken: Kennis, vaardigheden en houdingen inzetten om in diverse sociale contexten meer betrokken, verantwoordelijke en creatieve keuzes te maken: voor jezelf, de ander, de groep en mensen in de omgeving en met oog voor de wereld verder weg. Het gaat om het toepassen van functioneel gedrag (doelmatig, vaardigheden), een meer constructieve houding en meer inzicht in wat effectief werkt (doeltreffend, ook langere termijn, ongeacht de werkwijze).
- Het kennen en kunnen aangeven van waarneembaar gedrag, meningen, argumenten, belangen, grenzen, rechten, plichten en verschillen (Verkorte versie. Zie Hessel Nieuwelink in: Burgerschap en sociaal emotioneel leren, 2021)
Dit kun je leren met (bege)leiders die ook zelf oefenen. Als je samen leert van het verleden, perspectief krijgt voor de toekomst, reflecteert op de binnenwereld en ergens voor gaat in de buitenwereld. Een paar inzichten die Krachtenspel inspireren:
- Psychologische basisbehoeften die de intrinsieke motivatie verhogen: relatie, autonomie en competenties (Deci & Ryan (1985); zie Luc Stevens).
- Inzicht in de krachten die spelen (intern en extern), want deze zijn van grote invloed op het handelen en houding van mensen (zie WRR-rapport 97).
- In het primair onderwijs hoort het te draaien om de ontwikkeling van zelfvertrouwen, bijvoorbeeld door in de taalgemeenschap die een school is: goed te leren praten, schrijven, rekenen, je gezond verstand gebruiken, een onderzoekende houding en sociale vaardigheden zoals je stem verheffen als dat nodig is. (Zie Jan Bransen).
- We kunnen aansluiten bij de natuurlijke beweging van kinderen en mensen om spelenderwijs te oefenen, ook met empathie, sociale vaardigheden, grenzen, verschillen, conflicten en rituelen (zie Rob Martens).
- We moeten niet alleen leren over de wereld zoals die nu is om daaraan deel te kunnen nemen, maar die ordening ook kritisch leren bevragen op de rechtvaardigheid ervan. Zo kan iedere nieuwe burger bijdragen aan een meer rechtvaardige wereld (Nussbaum 2010, De Winter, 2011, Veugelers, 2007).
- We hebben verantwoordelijkheid voor wat er op het spel staat. We leven in een cultuur die kan ontaarden, zoals we weten. Het gaat nu ook om existentieel inzicht in wat ieder van ons te doen staat in deze wereld als het eropaan komt (zie Gert Biesta).
Krachtenspel.nl levert beproefd werkmateriaal uit de praktijk en steeds meer inzicht om dit concreet aan te pakken. Met vallen en opstaan leren wij als deelnemers, jong en oud, steeds beter onze grenzen aangeven en een meer constructieve houding aan te nemen. Leiders en begeleiders kunnen laten zien dat ze tijd en energie in dit proces steken en dat dat onbetaalbaar is. Desnoods als vrijwilliger. Wie doet het anders?
7. Doelen en criteria om een programma op te bouwen en te toetsen
Op het speelveld van Krachtenspel.nl staan constructieve houdingen en krachten centraal. Op dat existentiële niveau kan in het leerproces meer begrip, gelijkwaardigheid, vrijheid, respect, participatie en solidariteit ontstaan. De basisdoelen zijn gericht op persoonlijke ontwikkeling en relatie, zelfstandigheid, creatief denken en samen zinvol presteren. In het werkmateriaal gaat het om (concept) basisdoelen zoals: De deelnemers:
- Verkennen en ervaren diverse sociale houdingen en krachten in zichzelf en anderen. Leven zich beter in ervaringen, waarden en grenzen van jezelf en anderen in sociaal lastige situaties en tonen meer begrip voor zichzelf en anderen.
- Verkennen interactief diverse sociale houdingen, krachten, grenzen en normen. Geven hun mening en grenzen duidelijker en meer zelfstandig aan in sociaal lastige situaties. Nemen verschillende grenzen en normen waar bij diverse houdingen van anderen en gaan hier meer autonoom en gelijkwaardig mee om.
- Nemen meer initiatief in hun houding en zetten sociale houdingen meer creatief in. Gaan na welke actie ze kunnen ondernemen in sociaal lastige situaties. Gaan meer constructief om met diverse grenzen en belangen van heel verschillende mensen.
- Integreren hun inzichten, sociale competenties en krachten in hun houding. Werken meer constructief samen met allerlei mensen. Gaan meer participeren en zinvol (solidair) presteren in hun omgeving. En in de wereld verder weg.
Bron: (concept) Stappenplan Krachtenspel.nl bij de spelkaarten voor begeleiders. © Mieke Vollenhoven 2024
Leiders, begeleiders en deelnemers besluiten met elkaar de inhoud en werkwijze. Ze toetsen met elkaar (voortdurende evaluatie) of ze voldoen aan de criteria veiligheid, evenwicht, perspectief en integratie. Ze onderzoeken met elkaar hoe ze houdingen in praktijksituaties meer constructief kunnen inzetten en in hoeverre ze de doelen hebben gehaald. Dat werkt en dat kun je verantwoorden naar buiten toe. Ook als je geen superkrachten hebt!
8. Wat hebben we nodig om door te gaan?
Krachtenspel is een burgerinitiatief van experts die jarenlange expertise hebben in dit vakgebied. We hebben al veel professionals positief beïnvloed door middel van de website. We willen de website graag in eigen beheer houden om de integrale authentieke aanpak te beschermen en het werkmateriaal voor iedereen toegankelijk te houden. Daarvoor hebben we de gegevens en meer feedback nodig van gebruikers. We werken bovendien met een beperkt budget.
Help ons om onze doelen te bereiken en een prachtige speldoos te maken. Elke actieve bijdrage, elk bedrag is welkom! Doneer: https://www.krachtenspel.nl/nu-doneren
Wij geloven dat Krachtenspel.nl een verschil kan maken waarbij mensen en groepen hun eigen sociale kracht kunnen ontwikkelen. Daarvoor vragen wij uw steun!
Met vriendelijke groet, Mede namens de kerngroep,
Mieke Vollenhoven Oprichter Krachtenspel.nl
info@krachtenspel.nl 06-55898760
Adviseurs en medestanders Krachtenspel.nl: Jan Ausum, Jean Agten, Marianne Beelaerts, Nelleke Boonstra, Carel van der Burg, Katrin Brait, Rob Braamburg, Jan Bransen, Minke Bruning, Christine Brons, Roger Burcksen, Ruud Coumans, Janneke Hoekstra, Marriët Mittendorff, Adriaan Nagel, Marita Nijenhuis, Barbara Pruijt, Remy Schepers, Dirk van der Spoel, Luc Stevens, Narda Tiebosch, Taco Visser, Dirk Vollenhoven, Wim Westerman, Mieke Wijdeveld, Chris Zitter e.a.
Zie het colofon op: https://www.krachtenspel.nl/colofon-en-auteursrechten/